Σώστε το Μεγάλο Τέμενος του Διδυμοτείχου

Αζινλίκτσα
Φεβρουάριος 2009
Τεύχος. 44

Γιώργος Δούδος
Συγγραφέας και δικηγόρος από τη Θεσσαλονίκη
g_doudos@yahoo.com


ΣΕ PDF ΜΟΡΦΗ ΚΑΝΤΕ ΚΛΙΚ ΕΔΩ

Στον φιλόξενο διαδικτυακό τόπο του Facebook που είναι πλέον πασίγνωστος πλέον και ιδιαίτερα αγαπητός σε όλες και όλους, όσους και όσες έχουν εξοικειωθεί με το internet και απολαμβάνουν την περιήγηση στους απέραντους ορίζοντές του δημιουργήθηκε μια ιστοσελίδα με τίτλο: Save the Grand Mosque in Didymoteicho, Greece (Σώστε το Μεγάλο Τέμενος του Διδυμοτείχου στην Ελλάδα), ενώ παράλληλα υπάρχει ένας πρόσθετος ιστοτόπος για την υποστήριξη της ίδιας ακριβώς υπόθεσης, δηλαδή τη σωτηρία του Τεμένους Τσελεμπή Σουλτάν Μεχμέντ στο Διδυμότειχο, που προσφέρει τη δυνατότητα σε όλους τους ενδιαφερόμενους, μέσω του διαδικτύου να απευθύνουν την έκκλησή τους (petition) προς τον κ. Καραμανλή, Πρωθυπουργό της χώρας μας, προκειμένου να αναληφθούν πρωτοβουλίες διάσωσης του μνημείου χωρίς καμιά απολύτως χρονοτριβή. Η όλη προσπάθεια είναι πολύ καινούργια και η ανταπόκριση θα μπορούσε να ειπωθεί ανεπιφύλακτα μάλλον είναι ικανοποιητική. Η πρώτη ιστοσελίδα συγκεντρώνει κάθε μέρα όλο και περισσότερους υποστηρικτές, ενώ οι υπογραφές στον δεύτερο ιστοτόπο προέρχονται από ανθρώπους κάθε γωνιάς της γης μας.

Το Τέμενος Τσελεμπή Σουλτάν Μεχμέντ που κοσμεί την κεντρική πλατεία του Διδυμοτείχου, κατά την γνώμη μου αποτελεί ένα λησμονημένο μνημείο της ανθρωπότητας, που όφειλε η UNESCO να το υιοθετήσει προ καιρού και να διατεθούν τα αναγκαία κεφάλαια για την αναστύλωσή του, για την συντήρησή σου και για την ανάδειξή του.

Το λυπηρό είναι πως μόλις τα τελευταία χρόνια άρχισαν οι τοπικοί παράγοντες, τουλάχιστον ορισμένοι απ’ αυτούς, να δείχνουν πως συναινούν και συνηγορούν υπέρ του σεβασμού του περίφημου αυτού Τεμένους. Ένας άνθρωπος που έχει δείξει ουσιαστικό ενδιαφέρον για την προβολή της αξίας του Μεγάλου Τεμένους του Διδυμοτείχου είναι ο πρώην βουλευτής του ΠΑΣΟΚ κ. Χρήστος Κηπουρός.

Στα δίσεκτα χρόνια της δικτατορίας των άμουσων και αφιλοπάτριδων συνταγματαρχών είχε ακουστεί πως πέρασε απ’ το μυαλό τους να καταλύσουν πλήρως από προσώπου γης με εκρηκτικά το Τέμενος Τσελεμπή Σουλτάν Μεχμέντ. Ίσως έτσι οι ένστολοι πατριδοκάπηλοι της εποχής εκείνης και μοιχεπιβάτες της εξουσίας στην Ελλάδα, να πίστευαν ότι θα επιτελούσαν εθνική αποστολή. Πρόσφατα, έπεσαν από τον μιναρέ του τεμένους πέτρες, γεγονός οπωσδήποτε επικίνδυνο για τους ανθρώπους που είτε συχνάζουν στην πλατεία, είτε διέρχονται ανυποψίαστοι απ’ αυτήν. Ακούστηκε και πάλι, ότι ορισμένοι υπεύθυνοι (στ’ αλήθεια άραγε;) εισηγήθηκαν να γκρεμιστεί ο μιναρές!

Επειδή θα ήθελα να δηλώσω ότι είμαι ανάμεσα στους υποστηρικτές τόσο του ιστοτόπου που επιχειρεί να διεγείρει το ενδιαφέρον όλων των επισκεπτών του διαδικτύου, πρωτίστως για τη σπουδαιότητα αυτού του Τεμένους του Διδυμοτείχου, ως παγκόσμιου μνημείου και κατά δεύτερο λόγο, όχι όμως ήσσονος προτεραιότητας, για την άμεση ανάγκη σωτηρίας του, όσο και της ιστοσελίδας έκκλησης προς τον Πρωθυπουργό της Ελλάδος, μέσω της συλλογής υπογραφών για την ώθηση του προέδρου της ελληνικής κυβέρνησης να ληφθούν κατ’ αρχάς απ’ το ελληνικό κράτος οι άμεσες πρωτοβουλίες υπέρ του μνημείου.

Θα ήθελα να θυμίσω σε όσους αγνοούν ή δεν τους βοηθά η μνήμη, ότι το Διδυμότειχο υπήρξε για ένα σύντομο διάστημα η πρώτη πρωτεύουσα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην Ευρώπη. Ότι αυτή η πόλη υπήρξε και δεν έπαυσε ποτέ να είναι ιερή για την πολυπληθή Αδελφότητα των Μπεκτασήδων, που δεν περιορίζονται μόνο στην Τουρκία. Ότι το Τέμενος Τσελεμπή Σουλτάν Μεχμέντ υπήρξε το πρώτο και το μεγαλύτερο μουσουλμανικό τέμενος στην Ευρώπη, με εξαίρεση την Αλ Ανταλούς, ονομασία της Ιβηρικής Χερσονήσου από τους Μουσουλμάνους Άραβες, που το 999 έκτισαν στο Τολέδο το μικρό χώρο λατρείας γνωστό ως Mezquita de Bab al-Mardum, ο οποίος έχει μετατραπεί σε καθολικό παρεκκλήσι του Τιμίου Σταυρού.

Είναι αλήθεια, πως ορισμένοι Τούρκοι θα επιχειρήσουν, αν δεν το έχουν κάνει ήδη, να χρησιμοποιήσουν το όλο για να προκαλέσουν τριβή στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, κατηγορώντας, άλλοι το ελληνικό Κράτος για αδιαφορία για τα τουρκικά μνημεία στην επικράτειά του, άλλοι για παραβίαση της Συνθήκης της Λοζάνης, ενώ άλλοι μπορεί να κατηγορήσουν το ελληνικό Κράτος γιατί δεν αποδίδει το Τέμενος του Διδυμοτείχου στην Ελληνική Μουσουλμανική Κοινότητα. Σε όλους αυτούς, είτε ζουν εντός της ελληνικής επικράτειας, είτε από την άλλη όχθη του Έβρου, θα ήθελα να πω ότι κάνουν λάθος, όταν ψάχνουν συνεχώς αιτίες, υπαρκτές ή φανταστικές και υποθετικές για να δημιουργήσουν ένταση στις σχέσεις Ελλάδος και Τουρκίας. Αν θεωρούν την Τουρκία σαν μητέρα πατρίδα τους, μολονότι είναι Έλληνες πολίτες, τουλάχιστον θα έπρεπε να γνωρίζουν ότι οφείλουν να είναι νομιμόφρονες απέναντι στη χώρα που ζουν και η οποία τους τιμά με την ιθαγένειά της και το ευρωπαϊκό διαβατήριό της. Το ζήτημα της προστασίας ενός μνημείου, είτε είναι χριστιανικό, είτε μουσουλμανικό ελάχιστη σχέση μπορεί να έχει με τη Συνθήκη της Λοζάνης, που ο υπογράφων και άλλη φορά είχε διατυπώσει την άποψη, ότι σε πλείστα και καίρια σημεία της, που αφορούν την προστασία μειονοτικών πληθυσμών στην Ελλάδα και στην Τουρκία έχει υποσκελισθεί από άλλα, πιο σύγχρονα νομοθετήματα, που κατοχυρώνουν πιο αποτελεσματικά τα δικαιώματα που προσιδιάζουν σε ομάδες πολιτών που διαφοροποιούνται από τα χαρακτηριστικά της πλειοψηφίας. Τέλος, με λύπη μου θα ήθελα να πω, ότι η Ελληνική Μουσουλμανική Κοινότητα1, που είναι άρτια οργανωμένη από πλευράς νομοθετικού πλαισίου, από όσο γνωρίζω ελάχιστο ή μηδενικό ενδιαφέρον έχει επιδείξει για το Τέμενος του Διδυμοτείχου. Δεν θέλω να αδικήσω κανέναν. Αν λόγου οποιοσδήποτε Μουφτής ή τοποτηρητής Μουφτή του Διδυμοτείχου, στην περιφέρεια του οποίου υπάγεται το Διδυμότειχο, ή της Κομοτηνής ή της Ξάνθης έχει κάνει ενέργειες για τη διάσωση και τη συντήρηση αυτού του σπουδαίου μνημείου της Ισλαμικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας θα ήταν χρήσιμο να το μάθουμε. Δεν είναι δυνατό να περιμένουμε τα πάντα από το κράτος. Είναι απολύτως αναγκαίες και αναμφίβολα χρήσιμες οι πρωτοβουλίες των πολιτών και μάλιστα των αρμοδίων, όπως είναι οι Μουφτήδες, που τόσο κατά τη μουσουλμανική παράδοση όσο και κατά την ελληνική νομοθεσία είναι και αναγνωρίζονται ως πνευματικοί ηγέτες των Μουσουλμάνων και είναι οι φυσικοί Δικαστές τους, για μια σειρά υποθέσεων της ζωής τους, για τις οποίες το ελληνικό νομικό σύστημα έχει υιοθετήσει το σύστημα του δικαίου της Σαρία.

Η σωτηρία του Τεμένους του Διδυμοτείχου αφορά κατ’ αρχάς την Ελλάδα, μιας και την επικράτειά της κοσμεί το κτίριο τούτο, αλλά σε καμιά περίπτωση δεν αφορά επί της ουσίας τις σχέσεις των δύο γειτονικών χωρών. Το Μεγάλο Τέμενος του Διδυμοτείχου ως μνημείο της Ανθρωπότητας αφορά τους ανθρώπους όλου του κόσμου, ως μνημείο της Ευρώπης αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Συμβούλιο της Ευρώπης, ενώ ως πολύτιμο κόσμημα της Ισλαμικής Κληρονομιάς, δικαιολογημένα κεντρίζει το ενδιαφέρον όλων των Μουσουλμάνων της γης.

Είναι περιττό και καθόλου χρήσιμο μιλώντας για τη σωτηρία ενός μνημείου, που απλώς βρίσκεται στην ελληνική επικράτεια, αλλά ανήκει σε όλη την Ανθρωπότητα2, να γίνεται λόγος για τις ευθύνες είτε της Ελλάδος, είτε της Τουρκίας ως προς τον ουσιαστικό σεβασμό των οθωμανικών και των ορθόδοξων χριστιανικών μνημείων σε κάθε μια χώρα αντίστοιχα. Μάλλον είναι βέβαιο πως υπόλογες για παραλείψεις θα βρεθούν και οι δύο χώρες. Δυστυχώς όμως ως προς τη γειτονική Τουρκία θα διαπιστωθούν και νομικά κενά, που ίσως σκόπιμα συντηρούνται ακόμα στην τουρκική νομοθεσία και καθιστούν σχεδόν πλήρως ατελέσφορη την προστασία ρωμέικων εκκλησιών και ιδρυμάτων .

Και επειδή δεν θα ήθελα δώσω την εντύπωση πως μεροληπτώ προς οποιαδήποτε πλευρά, με αφορμή όσα γράφω σε τούτο το άρθρο μου, θα ήθελα με δυο λόγια τώρα να αναφερθώ στην απόλυτη ανάγκη, που συνιστά χρέος έναντι της ιστορίας αυτού του τόπου, το περίφημο κτίριο της Κομοτηνής, το Ιμαρέτ του Γαζή Εβρενός, να αφαιρεθεί από την Μητρόπολη Μαρωνείας και να αποδοθεί στη Μουσουλμανική Κοινότητα της πόλης, όπου ανήκει. Ο πολιός Μητροπολίτης Μαρωνείας θα όφειλε χάριν της υστεροφημίας του, αλλά και ως υπόχρεος απέναντι στην δικαιοσύνη που επιβάλλει ο σεβασμός της ιστορίας με δική του πρωτοβουλία να αποδοθεί το Ιμαρέτ στους Μουσουλμάνους συμπολίτες του και να βρει στέγη για το εκκλησιαστικό Μουσείο σ’ έναν άλλο, κατάλληλο χώρο γι’ αυτό το σκοπό.


1. Η διατύπωση δεν έχει σχέση με τον εθνοτικό αυτοπροσδιορισμό των Μουσουλμάνων ελληνικής ιθαγένειας, αλλά αναφέρεται σε μια θρησκευτική κοινότητα που υπάρχει μέσα στην Ελλάδα και η υπόσταση και η δράση της διέπεται από την ελληνική νομοθεσία.
2. Για τούτο πρέπει οπωσδήποτε να υπαχθεί υπό την πλήρη αιγίδα της UNESCO, (διάσωση, συντήρηση, ανάδειξη, συνεχής προστασία).
3. Λ. χ. η νομοθετική ανακολουθία του τουρκικού δικαίου που δεν αναγνωρίζει νομική προσωπικότητα σε εκκλησιαστικά ιδρύματα και ναούς, καθιστώντας ανέφικτη την παροχή νομικής προστασίας τους από το τουρκικό κράτος.

Όσες και όσοι από τους αναγνώστες του περιοδικού θα ήθελαν να προσυπογράψουν την έκκληση προς τον κ. Κ. Καραμανλή για τη διάσωση του Μεγάλου Τεμένους του Διδυμοτείχου μπορούν να επισκεφθούν την εξής ιστοσελίδα:
www.thepetitionsite.com/2/save-the-grand-mosque-in-didymoteicho-greece

Ο ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΙΣΛΑΜΟΦΟΒΙΑΣ ΤΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΟΥ κ. GEORGE W. BUSH jr

Αζινλίκτσα 43
Ιανουάριος 09

Γιώργος Δούδος
g_doudos@yahoo.com
george-doudos.blogspot.com

Ο Καθηγητής του Διεθνούς Δικαίου στο Πανεπιστήμιο του Illinois Francis A. Boyle χαρακτήρισε την περίοδο της διακυβέρνησης Bush ως μια διαρκή συνωμοσία κατά το Διεθνές και το Εσωτερικό Δίκαιο των Η.Π.Α.!

Στις 20 Ιανουαρίου 2009 τελειώνει η θητεία του κ. George W. Bush του νεότερου, ως Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Ως μη Αμερικανός πολίτης ή έστω κάτοικος των Η.Π.Α. ίσως να μη δικαιούμαι να εκφέρω αξιόπιστη γνώμη όσον αφορά την πολιτική της διακυβέρνησης Bush στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας του. Παρόλα αυτά, έχει γίνει γνωστό χάριν των μέσων ενημέρωσης, ότι η πολιτική Bush προκάλεσε αύξηση της ανεργίας, η φτώχεια έχει αλώσει νέα κοινωνικά στρώματα Αμερικανών από την άλλοτε μεσαία τάξη, ενώ ταυτόχρονα οι πλούσιοι έγιναν ακόμα πλουσιότεροι. Έχει γίνει γνωστό επίσης ότι η πολιτική Bush επέδειξε εγκληματική αδιαφορία για τα θέματα μόλυνσης του περιβάλλοντος και ιδίως για την αύξηση της θερμοκρασίας στον πλανήτη, με επακόλουθο την επικίνδυνη κλιματική αλλαγή μολονότι οι Η.Π.Α. παράγουν παγκοσμίως τους περισσότερους ρύπους.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο υποψήφιος των Ρεπουμπλικάνων για την προεδρία στις Η.Π.Α. κ. McCain διατυμπανίζει ως προεκλογικό σλόγκαν την ανάγκη αλλαγής στην πολιτική της χώρας του! Νομίζω πως τα περισσότερα σχόλια επί του θέματος είναι περιττά.

Ο κ. George W. Bush ο νεότερος θα μείνει για πολλά χρόνια στη συλλογική μνήμη της ανθρωπότητας ως ένας ηγέτης της μεγάλης ατλαντικής υπερδύναμης, που με συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές του δαιμονοποίησε το Ισλάμ, ταυτίζοντάς το με τη διεθνή τρομοκρατία. Αυτή η στάση της διακυβέρνησης Bush προκάλεσε την νεοαποικιοκρατικού τύπου επέμβαση δυτικών στρατιωτικών δυνάμεων στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ με πρόσχημα την εξάρθρωση της τρομοκρατίας…. Πολύ πρόσφατα ο άλλοτε υπουργός Εξωτερικών των Η.Π.Α. κ. Colin Powell, μολονότι Ρεπουμπλικάνος και στενότατος συνεργάτης του κ. Bush στήριξε επίσημα την υποψηφιότητα Obama κατηγορώντας την κυβέρνηση του κόμματός του, αλλά και τον υποψήφιο για την προεδρία κ. McCain για τον χυδαίο διασυρμό του Ισλάμ και των Μουσουλμάνων, με την αδικαιολόγητη ταύτισή τους με την τρομοκρατία! Κανένας δεν μπορεί να συνηγορήσει υπέρ του βάρβαρου καθεστώτος των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν, ούτε επίσης μπορούν να βρεθούν υπερασπιστές της αιματηρής δικτατορίας του Σαντάμ Χουσεΐν. Όσοι όμως είναι ενήμεροι γνωρίζουν καλά, πως η ηθική και πολιτική τροφοδοσία των Ταλιμπάν γινόταν από κύκλους των Ουαχάμπι της Σαουδικής Αραβίας, ενώ η στρατολογία τους επιτυγχάνονταν στους μεντρεσέδες του Πακιστάν. Αυτές οι χώρες είναι γνωστό πως συγκαταλέγονται μεταξύ των «υπηκόων» συμμάχων των Η.Π.Α..

Η αμερικανική επέμβαση στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ οφείλεται στο γεγονός ότι ο πρόεδρος Bush υπήρξε και παραμένει υποστηρικτής των διεθνών συμφερόντων των μεγάλων κολοσσών εκμετάλλευσης πετρελαίου της χώρας του και αυτές οι πολυεθνικές εταιρίες έχουν συμφέρον να ελέγχονται από τις Η.Π.Α. περιοχές με πλούσια πετρελαϊκά κοιτάσματα ή περιοχές κόμβοι στη διακίνηση του αργού πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Αξίζει να θυμηθούμε ότι παλιότερα για τους ίδιους λόγους, επί προεδρίας του πατέρα Bush είχε γίνει ο πόλεμος του Κόλπου με αφορμή-πρόσχημα την προσπάθεια ενσωμάτωσης του Κουβέιτ στο Ιράκ από τον Σαντάμ Χουσεΐν.

Ο πρόεδρος George W. Bush ο νεότερος σε ώριμη ηλικία «μεταστράφηκε» στο κίνημα των «αναγεννημένων Χριστιανών», που ίσως αντιπροσωπεύει το πιο αντιδραστικό κομμάτι του αμερικανικού προτεσταντισμού. Απ’ αυτό το κίνημα που αυτοαποκαλείται και «ευαγγελικό», λόγω της τυφλής προσήλωσης των πιστών στο γράμμα της Βίβλου (υπό ευρεία έννοια Ευαγγέλιο-Καλή Αγγελία), ακόμα και αν αποδίδεται το ιερό κείμενο σε μεταφράσεις από το πρωτότυπο, προέρχεται ο όρος «φανταμενταλισμός», που στις μέρες μας πλέον μονοπωλιακά σχεδόν αποδίδεται στους Ισλαμιστές, αλλά δυστυχώς από πολλούς και στους Μουσουλμάνους, κι έχει γίνει εννοιολογικά συνώνυμο του φανατικά προσηλωμένου σ’ ένα δόγμα θρησκευόμενου ανθρώπου με προθέσεις επιθετικής διάδοσής του.

Η συμπεριφορά των Αμερικανών και των συμμάχων τους στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ είναι πράγματι νεοαποικιακή και για τούτο έχει προκαλέσει τις έντονες αντιδράσεις των ντόπιων πληθυσμών. Οι Αφγανοί και οι Ιρακινοί, με εξαίρεση ίσως τους Κούρδους του βορειοδυτικού Ιράκ, όπου βρίσκονται τα κοιτάσματα πετρελαίου της Μοσούλης, νιώθουν έντονα ταπεινωμένοι από τη στάση των δυτικών στρατευμάτων στις χώρες τους με συνέπεια από τη μια μεριά να αυξάνονται οι δυναμικές αντιδράσεις των Ταλιμπάν με τυφλά τρομοκρατικά χτυπήματα και από την άλλη πολύ συχνά να σημειώνονται επιθέσεις αυτοκτονίας κυρίως στη Βαγδάτη με θύματα κυρίως τους εγκάθετους από τους Αμερικανούς κυβερνώντες και τα όργανά τους, αλλά δυστυχώς και αθώους ανυπεράσπιστους πολίτες. Η στάση του προέδρου Bush και των συνεργατών του απέναντι στο Ισλάμ και στους Μουσουλμάνους, χωρίς αμφιβολία υποκρύπτει την βαθύτατη απαξία που τρέφουν γι’ αυτή την οικουμενική θρησκεία και τους πιστούς, παρά τις επανειλημμένες δηλώσεις ή επιφανειακές υποκριτικές κινήσεις τους με τις οποίες επιχειρούν να πείσουν για το αντίθετο. Αυτή η στάση οφείλεται σημαντικά, κατά τη γνώμη μου και στις προσωπικές θρησκευτικές πεποιθήσεις του Αμερικανού προέδρου και των κύκλων που τον περιβάλλουν. Αξίζει να σημειωθεί ότι πολλοί Ευαγγελικοί αναγεννημένοι Χριστιανοί είναι φανατικοί σιωνιστές. Δηλαδή υποστηρίζουν την ενίσχυση και επέκταση των εβραϊκών οικισμών στα παλαιστινιακά εδάφη, χρηματοδοτούν φανατικούς Ισραηλίτες εποίκους, διότι πιστεύουν ότι σύμφωνα με το «γράμμα» προφητειών της Αγίας Γραφής τα παλαιστινιακά εδάφη πρέπει να κατοικηθούν αποκλειστικά από Ιουδαίους, οι άπιστοι Παλαιστίνιοι πρέπει να απομακρυνθούν από τη γη τους, διότι μόνον έτσι θα επισπευθεί η Δευτέρα Παρουσία του Χριστού!

Η ισλαμοφοβία που έχει επιτρέψει να διασπαρεί στην αμερικανική κοινή γνώμη η διακυβέρνηση του προέδρου Bush είναι υπεύθυνη για ένα περιστατικό που είχε λάβει μεγάλη δημοσιότητα τον Σεπτέμβριο του 2004, όταν ο Yusuf Islam, ο άλλοτε γνωστός τραγουδοποιός και τραγουδιστής Cat Stevens, Βρετανός πολίτης, έφθασε στις Η.Π.Α., κρατήθηκε και ανακρίθηκε από το FBI στο αεροδρόμιο και τελικά υποχρεώθηκε να επιστρέψει στη Βρετανία γιατί θεωρήθηκε επικίνδυνος για την ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο μόνος λόγος γι’ αυτή την ακατονόμαστη συμπεριφορά των αμερικανικών αρχών απέναντι στον Yusuf Islam ήταν η μουσουλμανική του ταυτότητα!

Ο πρόεδρος George W. Bush ο νεότερος ελπίζομε να μη λησμονηθεί πολύ σύντομα για τα αρνητικά σημεία της πολιτικής του, τα οποία δυστυχώς είναι πολύ σημαντικά και κεφαλαιώδη, ελπίζοντας βέβαια, ότι ο διάδοχός του στη διακυβέρνηση των Η.Π.Α. θα ακυρώσει τις απαράδεκτες επιλογές Bush.

Η 11 Σεπτεμβρίου 2001 υπήρξε ένα μοναδικό πλήγμα στην ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών και ταυτόχρονα μια τραγικά έμπρακτη αμφισβήτηση της παγκόσμιας επιρροής αυτής της χώρας, που μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης εμφανιζόταν στο διεθνές προσκήνιο ως ο μονοκράτωρ του πλανήτη Γη! Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η έξαρση της τρομοκρατίας στο διεθνή χώρο είναι μια οδυνηρά δυσάρεστη εκτροπή. Τα θύματα της χαώδους διασποράς του τυφλού τρόμου είναι οι πρώτοι αποδέκτες των αποτελεσμάτων της τρομοκρατικής δράσης, αλλά δεν πρέπει να αγνοείται και η κατάσταση των θυτών. Οι τρομοκράτες κατά κανόνα είναι απελπισμένοι άνθρωποι, βαθειά σπιλωμένοι από την απόρριψη και τα αδιέξοδα που γεννά μια τέτοια πραγματικότητα. Ο Βιετναμέζος Βουδιστής μοναχός και διανοούμενος Thich Nhat Hanh σε μια πρόσφατη συνέντευξή του σε ινδική εφημερίδα είχε επισημάνει ότι οι τρομοκράτες είναι επίσης θύματα, που δημιουργούν περισσότερα θύματα εξαιτίας της προκατάληψης και της άγνοιάς τους. Συνεχίζοντας κατέληξε, ότι για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας είναι ανάγκη, όσοι και όσες πιστεύουν ότι είναι θύματα διακρίσεων και αδικίας να μιλήσουν ελεύθερα γι’ αυτό. Η κοινή γνώμη και οι ηγεσίες των χωρών έχουν υποχρέωση να τους ακούσουν με κατανόηση και προσοχή. Ο αγώνας κατά της τρομοκρατίας δεν πρόκειται να ευοδωθεί με πολεμικές επιχειρήσεις. Η μόνη λύση είναι η καλλιέργεια του ειλικρινούς διαλόγου…. Ίσως να φαίνονται σε ορισμένους ρομαντικές οι παραπάνω επισημάνσεις, δυστυχώς όμως γι’ αυτούς είναι απόλυτα αληθινές και άκρως ρεαλιστικές.

Ο πρόεδρος Bush, μετά την 11/9 συμπεριφέρθηκε ως άλλος Ρωμαίος αυτοκράτωρ, έχοντας συμμάχους τη Μεγάλη Βρετανία και ένα σωρό άλλες χώρες του κόσμου. Ούτε σκέψη να μελετηθούν οι λόγοι που ωθούν τους ανθρώπους σε ακραίες πολιτικές δραστηριότητες με τρομοκρατικό περιεχόμενο. Κατ’ αρχάς διαμορφώθηκε το δόγμα Bush στην εξωτερική πολιτική των Η.Π.Α., που επιφυλάσσει στηνατλαντική χώρα το δικαίωμα στρατιωτικής επέμβασης σε κάθε χώρα, εφόσον κρίνει ότι κινδυνεύουν τα συμφέροντά της από πιθανή και μελλοντική πολιτική δράση αυτής της χώρας. Έτσι ουσιαστικά έγινε η επέμβαση στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ και με βάση τούτο το δόγμα κατά καιρούς προμηνύεται επέμβαση σε βάρος του Ιράν. Αμέσως μετά την 11/9/2001, στις 26 Οκτωβρίου του 2001 ψηφίστηκε ο περίφημος πλέον Πατριωτικός Νόμος των Ηνωμένων Πολιτειών (Public Law 107-56-Oct 26 2001, USA Patriot Act). Με το νόμο αυτό η κυβέρνηση Bush επιχείρησε να θωρακίσει τις Η.Π.Α. από κάθε πιθανή τρομοκρατική επιβουλή. Χαρακτηριστικό είναι η δαιμονοποίηση της τρομοκρατίας ως ιδιώνυμου ποινικού αδικήματος και η υποχώρηση του σεβασμού των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων μπροστά στη σκοπιμότητα αντιμετώπισης της τρομοκρατίας. Τέλος ο κ. Bush κατάφερε να ψηφισθεί ο περίφημος νόμος των Στρατιωτικών Επιτροπών του 2006 (Public Law 109-366-Oct 17 2006, Military Commissions Act), με τον οποίο έπληξε το κύρος της αμερικανικής Δικαιοσύνης και ουσιαστικά κυρίως κατάργησε για ξένους πολίτες, ύποπτους τρομοκρατικών πράξεων το κεκτημένο του habeas corpus. Σύμφωνα με την αρχή του habeas corpus κάθε πρόσωπο που στερείται της ελευθερίας του μετά από σύλληψη ή κράτησή του, έχει το δικαίωμα να προσφύγει στο αρμόδιο δικαστήριο, το οποίο σε πολύ σύντομο χρόνο οφείλει να κρίνει για το νόμιμο ή όχι της κράτησής του και να διατάξει την απόλυσή του σε περίπτωση παράνομης κράτησης. Αυτή η αρχή αποτελεί κορυφαίο γνώρισμα του δυτικού νομικού πολιτισμού, σημαντικότατο μέσο κατά της κρατικής αυθαιρεσίας και καθιερώθηκε ήδη από τον 12ο αιώνα στην Αγγλία. Σήμερα αποτελεί στοιχείο όλων των σύγχρονων νομοθεσιών, κρατικών και διεθνών. Με το νόμο των Στρατιωτικών Επιτροπών του 2006 η αρχή του habeas corpus δεν εφαρμόζεται πλέον για ξένους πολίτες, οι οποίοι μπορεί να κρατούνται από τις αμερικανικές αρχές ακόμα και για χρόνια, χωρίς συγκεκριμένες κατηγορίες σε βάρος τους και χωρίς να επιληφθεί για την υπόθεσή τους αμερόληπτο δικαστήριο. Έτσι οι κρατούμενοι στο κολαστήριο του Γκουαντανάμο της Κούβας ή στο Αφγανιστάν ή οπουδήποτε υπάρχουν κρατητήρια των αρχών καταστολής των Ηνωμένων Πολιτειών στερούνται της ελευθερίας τους γιατί απλώς και μόνο είναι ύποπτοι τρομοκρατικής δραστηριότητας!

Υπάρχει ένα κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα σε όλες τις πολιτικές πρακτικές της διακυβέρνησης Bush με αφορμή ή πρόσχημα την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας. Το δόγμα Bush που αναφέραμε, έχει ήδη εφαρμοσθεί κατά δύο χωρών με μουσουλμανικό πληθυσμό (Αφγανιστάν και Ιράκ) και απειλείται συχνά κατά καιρούς η εκ νέου εφαρμογή του σε βάρος μιας άλλης μουσουλμανικής χώρας (Ιράν). Η δαιμονοποίηση της τρομοκρατίας σύμφωνα με τις ρυθμίσεις του Πατριωτικού Νόμου του 2001 έχει αποκτήσει δίχως αμφιβολία όνομα και επώνυμο, λέγεται Ισλάμ και Μουσουλμάνοι, αφού κατά κύριο λόγο έχουν πληγεί από την εφαρμογή του αποκλειστικά Μουσουλμάνοι. Τέλος ο Νόμος των Στρατιωτικών Επιτροπών του 2006, όταν αναφέρεται αόριστα σε ξένους πολίτες, στην πράξη αφορά αποκλειστικά Μουσουλμάνους, αφού κατά τη διακυβέρνηση Bush αυτοί είναι οι ύποπτοι τρομοκρατίας….

Η άποψή μου είναι ότι η έκπτωση του Ισλάμ από το επίπεδο της θρησκείας σε μια ολοκληρωτική επιθετική πολιτική ιδεολογία που λέγεται Ισλαμισμός είναι μια πραγματικότητα, που κατά κύριο λόγο προσβάλλει το Ισλάμ και τους Μουσουλμάνους. Η τρομοκρατία είναι επίσης μια αρνητική πραγματικότητα που πρέπει να αντιμετωπισθεί. Όμως η δαιμονοποίηση του Ισλάμ από πολιτικές επιλογές του κ. Bush αποτελεί μια απαράδεκτη πρακτική, που δεν συμβάλλει στη διατήρηση διεθνούς σταθερότητας και συνεργασίας μεταξύ λαών με διαφορετικό πολιτισμικό υπόβαθρο. Τέλος, η αμερικανική ισλαμοφοβία έχει καταρρίψει έναν ακόμα μύθο του «αμερικανικού ονείρου». Η εθνική κοινωνία των Ηνωμένων Πολιτειών πράγματι είναι πολυφυλετική, πολυεθνική και πολυπολιτισμική. Στον σκληρό πυρήνα της όμως παραμένει ρατσιστικά λευκή και φανατικά προτεσταντική. Μακάρι στις εκλογές του Νοεμβρίου ο Barack Hussein Obama, με την εκλογή του, ως νέος πρόεδρος της μεγάλης ατλαντικής χώρας να ανασυνθέσει το αμερικανικό όνειρο, θρυμματίζοντας τις τοξίνες της ρατσιστικής προκατάληψης….

Η ΓΑΖΑ ΜΑΤΩΝΕΙ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΜΑΣ!

Αζινλίκτσα 43
Ιανουάριος 09

Γιώργος Δούδος
g_doudos@yahoo.com
george-doudos.blogspot.com

Εύχομαι από καρδιάς όποια και όποιος διαβάζει τις γραμμές που ακολουθούν, το μακελειό των αμάχων κυρίως στη Λωρίδα της Γάζας να έχει παύσει….

Με μάτια ορθάνοιχτα από τη φρίκη, παρακολουθούμε την καταστροφή που γίνεται στη Γάζα. Ένα θυσιαστήριο στη βία έχει γίνει η πιο πυκνοκατοικημένη γωνιά του πλανήτη, με τον πιο νεανικό πληθυσμό και συνάμα τους πιο απελπισμένους ανθρώπους….

Ένας Εβραίος διάβασα πως δήλωσε, ότι η βία της Χαμάς σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να αποτελέσει άλλοθι για τη μαζική επιθετικότητα του ισραηλινού στρατού, που πλήττει μικρά παιδιά, ηλικιωμένους και αρρώστους. Οι Παλαιστίνιοι της Γάζας, εγκλωβισμένοι σ’ ένα απέραντο στρατόπεδο μελλοθανάτων είναι συνεχώς εκτεθειμένοι ως απρόσωποι στόχοι στις προγραμματισμένες βολές της αεροπορίας, του πυροβολικού και του πολεμικού ναυτικού του Ισραήλ. Οι άοπλοι που σκοτώνονται ή τραυματίζονται τόσο βαρειά, που απλά περιμένουν το θάνατο αβοήθητοι με περισσότερη αγωνία και πόνο, είναι «παράπλευρες απώλειες»!

Τα θύματα της βίας της Χαμάς σε πόλεις και χωριά του νοτίου Ισραήλ είναι επίσης τραγικές φιγούρες, όπως οι πολίτες της Γάζας, με μια διαφορά, οι Ισραηλινοί μπορούν πιο εύκολα να αντιμετωπίσουν και να διαφύγουν τον κίνδυνο του θανάτου, ενώ οι Παλαιστίνιοι γείτονές τους είναι αφημένοι μπροστά στο φάσμα του θανάτου εντελώς ανυπεράσπιστοι. Οι Ισραηλινοί πολίτες προστατεύονται από μια κρατική μηχανή στο έπακρο αποτελεσματική, ενώ οι Παλαιστίνιοι της Γάζας δεν έχουν τον τρόπο να υπερασπισθούν το θεμελιώδες δικαίωμά τους στη ζωή!

Οι κάτοικοι της Γάζας είναι τα τραγικά θύματα των μεγάλων εμπλοκών της διεθνούς πολιτικής. Η Χαμάς είναι ένα από τα «μακριά χέρια» του Ιράν στη Μέση Ανατολή. Ίσως για τούτο ο Αραβικός Κόσμος αντέδρασε μάλλον χαλαρά στην επιθετικότητα του Ισραήλ. Το πρόβλημα όμως δεν αφορά το Κράτος του Ισραήλ και τη Χαμάς, που θεωρεί ται τρομοκρατική οργάνωση, αλλά μια υπερσύγχρονη πολεμική μηχανή που έχει επιτεθεί με απίστευτη αγριότητα σε αμάχους πολίτες, που στις εκλογές του τόπου τους, έκαναν «το λάθος» να υπερψηφίσουν το πολιτικό κόμμα που λέγεται Χαμάς (Harakat al-Muqawamat al-Islamiyyah –Κίνημα Ισλαμικής Αντίστασης).

Στη Γάζα, ακόμα κι αν σταματήσουν οι επιθέσεις του Ισραήλ και αποφασίσει η Χαμάς να σταματήσει τις βολές ρουκετών σε ισραηλινούς οικισμούς, η καταστροφή που έχει γίνει θα είναι μια ματωμένη πληγή στην καρδιά της ανθρωπότητας για πολύ καιρό. Ίσως η τραγωδία της Γάζας να αφήσει το σημάδι της οδύνης στις ψυχές μας από δω και μπρος. Η Γάζα είναι ο ‘κρανίου τόπος’ της ανθρωπότητας που θανατώνεται από τις φαντασιώσεις των «εθνικά ή φυλετικά καθαρών κρατών». Πρώτα ήρθε η al naqba, που στα αραβικά σημαίνει ξεριζωμός. Οι Παλαιστίνιοι εξαναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το 1948 πόλεις και χωριά που κατοικούσαν επί αιώνες και να πάρουν το δρόμο της προσφυγιάς για να ιδρυθεί το Ισραήλ, ως κράτος που γεννήθηκε από την καταστροφή του Ολοκαυτώματος. Μετά ήρθε το τείχος της ντροπής, που άρχισε να χτίζεται για να περιφρουρήσει τα σύνορα του Ισραήλ από την «επιθετικότητα» των Παλαιστινίων, που παραμένουν δεκαετίες τώρα οι παρίες της μεταπολεμικής ιστορίας, καταδιωκόμενοι μέχρις εξοντώσεως κατά καιρούς, κυρίως από Ιορδανούς, από Λιβανέζους και από Ισραηλινούς. Τώρα ήρθε το μακελειό της Γάζας. Να παύσει να υπάρχει ένας ολόκληρος λαός, γιατί οι επιθέσεις του Ισραήλ με την ενθάρρυνση των Η.Π.Α. κυρίως εκεί οδηγούν, ή να υπάρχει πλέον ευνουχισμένος….

Μου δόθηκε η ευκαιρία να εκφράσω τις απόψεις μου για τις πολιτικές των εθνοκαθάρσεων, που έχουν ματώσει φρικτά και τα ελληνικά χώματα. Όλη η γειτονιά μας στα Βαλκάνια έχει στίγματα πόνου από τις φαντασιώσεις των εθνικισμών, κάθε λογής και κάθε λαού της περιοχής. Όλοι είμαστε ένοχοι κατά του ανθρώπινου γένους! Γιατί όποιος επιχειρεί να εξοντώσει ένα λαό με οποιοδήποτε τρόπο στο όνομα του έθνους ή της πατρίδας κ.λπ., ενεργεί κατά της ανθρωπότητας.

Συνήθως στην Ελλάδα μιλούμε για «μικρασιατική καταστροφή» και για τον ξεριζωμό των Ελλήνων από τη Μικρά Ασία και από την Ανατολία. Λησμονούμε ή μάλλον οι πιο πολλοί ποτέ δεν μάθαμε δύο απλά πράγματα. Πρώτον, ότι την ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδος την είχε απαιτήσει ο Ελευθέριος Βενιζέλος και δεύτερον, ότι όπως και όποιο βαθμό ξεριζώθηκαν Έλληνες από την Μικρά Ασία και εγκαταστάθηκαν χωρίς διόλου να ρωτηθούν στην Ελλάδα, έτσι ξεριζώθηκαν βίαια Μουσουλμάνοι από την Κρήτη, από τη Μακεδονία, από την Ήπειρο και εγκαταστάθηκαν χωρίς διόλου να ρωτηθούν επίσης σε μέρη της Τουρκίας. Μάλιστα πολλοί απ’ αυτούς τους Μουσουλμάνους ήταν Έλληνες, πολιτισμικά και φυλετικά ίσως. Δεν γνώριζαν την τουρκική και είχαν τις ίδιες συνήθειες με τους Χριστιανούς συμπολίτες τους, μιλώντας μαζί τους την ίδια ακριβώς γλώσσα. Όλοι οι Μουσουλμάνοι της Κρήτης μονάχα ελληνικά γνώριζαν, όπως και οι Μουσουλμάνοι της Ηπείρου, με εξαίρεση εκείνους της Θεσπρωτίας που ήταν Αλβανοί (Τσάμηδες), όπως και οι Βαλαάδες της Δυτικής Μακεδονίας. Υπήρχαν και άλλοι Μουσουλμάνοι που μιλούσαν σλαβομακεδόνικα και ήταν ντόπιοι Μακεδόνες, όπως και οι Χριστιανοί συγχωριανοί τους και όμως σύρθηκαν άθελα στην Τουρκία και τους δόθηκε νέα πατρίδα στα βάθη της Καραμανίας.

Σε τούτο τον τόπο, Ελλάδα και Τουρκία, γνωρίζουμε καλά την προσφυγιά, την καταστροφή, την πίκρα να ζεις και ο άλλος να μη σου αναγνωρίζει την αξιοπρέπεια.

Ένα βιβλίο κυκλοφόρησε πριν λίγο καιρό από τις εκδόσεις ‘Κέδρος’ σε ελληνική μετάφραση από τα τουρκικά. Τίτλος του «Κρήτη μου». Συγγραφέας του η Σαμπά Αλτίνσαϊ, κρητικής καταγωγής . Αξίζει να διαβασθεί από τον καθένα και την καθεμιά, που ζει σε τούτο τον τόπο, είτε είναι Χριστιανός, είτε Μουσουλμάνος, είτε Τούρκος ή Έλληνας ή όποιος αλλιώς αυτοπροσδιορίζεται. Πρώτα και κύρια είναι ένα βιβλίο γραμμένο με αλήθεια και επίσης αποκαλύπτει πράγματα που οι πολλοί αγνοούν και οι λίγοι θα ήθελαν να μη δουν ποτέ το φως της δημοσιότητας.

Όσοι ζούμε στην Ελλάδα, όπως και στην Τουρκία, θαρρώ πως έχουμε φυτεμένη στα γονίδιά μας την ευαισθησία να κατανοήσουμε το δράμα των ανθρώπων της Γάζας. Άλλος λίγο, άλλος πιο πολύ κουβαλούμε στην κληρονομιά μας το ζεμπίλι και το μπόγο του πρόσφυγα που ξεκίνησε με τα πόδια και τα κάρα από την Πάντερμα να φτάσει ως τη Σαλονίκη ή από τα Χανιά στο Αϊβαλί φορτωμένος σαν σακί σε καράβι που η μπόχα σ’ έπνιγε αλύπητα.


Στις μέρες που πολλοί αγωνιούν για την «παγκόσμια οικονομική κρίση» και τρέμουν μη χάσουν τους θησαυρούς τους, μια αξία προβάλλει, ολοζώντανη, με σάρκα και οστά, με χαμόγελα και δάκρυα: Η αξία της ανθρωπιάς. Αν υπάρχει ανθρωπιά δεν κινδυνεύει από τα σκαμπανευάσματα οποιουδήποτε χρηματιστηρίου. Κι αυτή η αξία είναι η μόνη που μπορεί να κρατά ακοίμητη τη συνείδηση του ανθρώπου, αυτό που μας ξεχωρίζει από τα άλλα ζωντανά του πλανήτη….

Η ΕΚΔΟΣΗ ΕΝΟΣ ΝΕΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ «Ιστορίες της Μεθορίου»

Azınlıkça 43
Ιανουάριος 09

Πριν λίγες μέρες εκδόθηκε το δεύτερο βιβλίο του συνεργάτη του περιοδικού μας κ. Γιώργου Δούδου, με τίτλο «Ιστορίες της Μεθορίου». Στο οπισθόφυλλο του βιβλίου γράφονται τα εξής: «Οι Ιστορίες της Μεθορίου είναι μια συλλογή διηγημάτων που μερικοί ίσως τα κρίνουν οδυνηρά, άλλοι μπορεί να τα απορρίψουν ως επικίνδυνα για τα ‘εθνικά μας συμφέροντα’, ενώ μια τρίτη κατηγορία αναγνωστών πιθανώς να πληροφορηθεί για πρώτη φορά, ότι ο ‘Παράδεισος’ των εκάστοτε ισχυρών συχνά δεν είχε πρόσωπο ανθρώπου».

Στα διηγήματα του βιβλίου αποτυπώνονται ιστορίες με αληθινό υπόβαθρο, που είτε εκτυλίσσονται σε περιοχές της ελληνικής μεθορίου, είτε στην περιοχή της μεθορίου της ψυχής του ανθρώπου, όπου οι συγκρούσεις και τα διλήμματα είναι τραγικά και πολλές φορές μοιραία.

Ένα από τα διηγήματα επιγράφεται «Χλόη ή αλλιώς Hebilköy». Πρόκειται για μια ιστορία σε πολλά επίπεδα, που θα μπορούσε να συμβεί σε οποιοδήποτε πομακοχώρι της Θράκης, απλά ο συγγραφέας δανείζεται το τοπωνύμιο του γραφικού χωριού της ορεινής Ροδόπης για να τοποθετήσει τοπικά το μύθο του. Ένα άλλο διήγημα ξεπερνά τα ελληνικά σύνορα και διαδραματίζεται στο μικρό νησί Alibey, που οι Έλληνες αποκαλούσαν Μοσχονήσι, ανάμεσα στο Αϊβαλί και στη Λέσβο. Πρόκειται για μια ιστορία προσφυγιάς από την άλλη πλευρά του Αιγαίου. Μια άλλη ιστορία, ιδιαίτερα τρυφερή και με πολύ πόνο εξελίσσεται στη Μυτιλήνη, δύο διηγήσεις αφορούν περιστατικά που αξίζει να μη λησμονούνται κι έχουν διαδραματισθεί στη Μακεδονία, ενώ η τελευταία ιστορία του βιβλίου παρουσιάζει ενδιαφέρον με την τραγική επικαιρότητα, αφού αναφέρεται σε μια οικογένεια Εβραίων της Θεσσαλονίκης και αγγίζει ζητήματα που βασανίζουν συνειδήσεις Εβραίων του Ισραήλ όσον αφορά το διαιωνιζόμενο αδιέξοδο από την «απαγόρευση» εκ μέρους των ισραηλινών αρχών στους Παλαιστίνιους να ζουν ως λαός με ελευθερία και προπάντων με αξιοπρέπεια.

Ο ΠΕΙΡΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Aζινλίκτσα
Τεύχος 42
Δεκέμβριος 2008

ΓΙΩΡΓΟΣ Α. ΔΟΥΔΟΣ
Συγγραφέας και Δικηγόρος
g_doudos@yahoo.com


ΣΕ PDF ΜΟΡΦΗ ΚΑΝΤΕ ΚΛΙΚ ΕΔΩ

Ο εθνικισμός όταν εμφανίστηκε στο ευρωπαϊκό προσκήνιο των ιδεών προς το τέλος του 18ου αιώνα, αναδείχθηκε ως ένα ιδιαίτερα αποτελεσματικό όργανο για την κατάλυση των αυταρχικών πολυεθνικών αυτοκρατοριών που μοιράζονταν τα εδάφη της Ευρώπης, καταδυναστεύοντας τους λαούς της. Επίσης, αποτέλεσε όχημα για την προώθηση των δημοκρατικών και φιλελεύθερων ιδεών, αναιρώντας τον σκοταδισμό σε όλες τις εκφάνσεις του. Η δυναμική του εθνικισμού ταυτίστηκε μεταξύ των άλλων με τη δυναμική της αστικής τάξης, η οποία ανέλαβε πρωτοβουλίες για την αναδιαμόρφωση των πολιτικών, κοινωνικών και οικονομικών πραγμάτων κατ’ αρχάς στην Ευρώπη και λίγο αργότερα στη βόρεια Αμερική. Ο εθνικισμός και οι δημοκρατικές φιλελεύθερες ιδέες συνέβαλαν στην επικράτηση της νεοτερικότητας έναντι της συντηρητικής αγκύλωσης που χαρακτήριζε τα απολυταρχικά καθεστώτα των πολυεθνικών μοναρχιών, ενώ προκάλεσαν βαθειές ρωγμές στις κατεστημένες δομές των κοινωνιών της Ευρώπης. Στα πλαίσια αυτών των ανατροπών δόθηκε η ευκαιρία να κάνουν έστω αμυδρά αισθητή την παρουσία τους τάξεις της κοινωνίας, που όπως το προλεταριάτο και οι κολλήγοι, βρίσκονταν «υπό απαγόρευση».

Ο Giuseppe Manzini (1805-1872), ένθερμος υποστηρικτής της «αρχής των εθνοτήτων» και για μερικούς ο «πατέρας» αυτής της αρχής, είχε διατυπώσει τη θέση, ότι υπέρτατη αποστολή κάθε έθνους ήταν η αποτίναξη του ζυγού του. Ότι κάθε έθνος όφειλε να διεκδικεί την ελευθερία και την ανεξαρτησία του, εφόσον αυτή είναι η φυσική ή θεϊκή ισορροπία των πραγμάτων. Παράλληλα, μιλούσε για μια ένωση ελεύθερων και ίσων ανθρώπων, που σχετίζονται μεταξύ τους με αδελφική ομόνοια. Η «αρχή των εθνοτήτων», υπήρξε καρπός των εν γένει ζυμώσεων του ευρωπαϊκού Ρομαντισμού. Η Γαλλική Επανάσταση υιοθέτησε τον εθνικισμό και συνέβαλε σημαντικά στη διαμόρφωση του νέου πολιτικού χάρτη της Ευρώπης.

Με το πέρασμα των ετών ο εθνικισμός αποκάλυψε τη χθόνια πλευρά του. Αποδείχθηκε πως αυτή η ιδεολογία κυοφορούσε ένα απρόβλεπτων διαστάσεων καταστροφικό «βουβό κύμα», που γέννησε το Ρατσισμό και στη συνέχεια τον Φασισμό και το Ναζισμό. Όλη η Ευρώπη πληγώθηκε μέχρι θανάτου εξαιτίας του εθνικισμού και των παραγώγων του. Όπως άλλοτε οι φοβερές επιδημίες πανώλης και τύφου έσπερναν το θάνατο στους λαούς που έπλητταν, ο εθνικισμός υπήρξε η βασική αιτία των δύο μεγάλων παγκόσμιων πολέμων, πρώτου και δευτέρου. Ιδίως στα Βαλκάνια, οι λαοί του υπήρξαν θύτες και θύματα μιας ανελέητης αλληλοεξόντωσης μεταξύ τους. Ένα από τα πλέον τραγικά επακόλουθα του εθνικισμού σε όλη την Ευρώπη, με ιδιαίτερα σκοτεινό προσωπείο στην περιοχή μας υπήρξαν οι εθνοκαθάρσεις. Με το μέτρο αυτό οι άνθρωποι αντιμετωπίζονταν σαν πράγματα, δίχως ψυχή και αισθήματα και μετακινούνταν βίαια από τόπο σε τόπο, με σκοπό να επιτευχθεί σε συγκεκριμένες περιοχές, εθνική «καθαρότητα» στη σύνθεση του πληθυσμού.

Πολιτική εθνοκάθαρσης του ελλαδικού χώρου ενέπνευσε στον Ελευθέριο Βενιζέλο την επιλογή της ανταλλαγής πληθυσμών μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας μετά το 1922 και το τραγικό επακόλουθο της προσφυγιάς, τόσο εδώ, όσο και στην άλλη πλευρά του Αιγαίου. Πολιτική εθνοκάθαρσης κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου, υπήρξε η αποψίλωση της Μακεδονίας από χιλιάδες εντόπιους κατοίκους της, σλαβικής καταγωγής, που εξαναγκάσθηκαν οι πιο πολλοί απ’ αυτούς να καταφύγουν στη Βουλγαρία και είχε ως συνέπεια να αλλοιωθεί ριζικά η σύνθεση του πληθυσμού. Η εθνοκάθαρση υπήρξε η αιτία του φοβερού, εμφύλιου ουσιαστικά, πολέμου στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, αλλά και της σερβικής τρομοκρατίας στο Κοσσυφοπέδιο, με κατάλοιπα ομαδικούς τάφους αθώων πολιτών και την καταγραφή εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας από όλους όσους είχαν εμπλακεί στο μακελειό, με βαρύνουσα την ευθύνη των Σέρβων, που χαρακτηρίζονται για το συλλογικό εγκλωβισμό τους σε εθνικιστικές φαντασιώσεις. Τέλος, η συνεχιζόμενη κατάτμηση της Κύπρου, είναι ο πικρός καρπός του εθνικιστικού οίστρου των ηγετών του κυπριακού λαού, Ελλήνων και Τούρκων, που έχουν καταφέρει να αλλοιώσουν και το φρόνημα του απλού λαού του νησιού. Η ελληνοκυπριακή πλευρά είχε δημιουργήσει τους περιβόητους θυλάκους στο βόρειο τμήμα του νησιού, όπου είχαν αποκλεισθεί οι πιο πολλοί Τουρκοκύπριοι, προετοιμάζοντας έτσι πολύ πριν από το 1974 τη σημερινή κατάσταση. Η ελληνοκυπριακή πλευρά επικρότησε ή έστω ανέχθηκε τους ομαδικούς τάφους των Τουρκοκυπρίων, που άνοιξαν ο Σαμψών και οι όμοιοί του. Οι ίδιοι κύκλοι αργότερα κατέλυσαν, όπως είναι γνωστό, τη συνταγματική τάξη της Κυπριακής Δημοκρατίας, παρέχοντας νόμιμο έρεισμα, σύμφωνα με τη συνθήκη ίδρυσης του νησιωτικού κράτους, επέμβασης των τουρκικών δυνάμεων,. Το πιο τραγικό βέβαια όλης αυτής της κατάστασης είναι οι αγνοούμενοι της Κύπρου, Έλληνες και Τούρκοι, που παρά το πέρασμα του χρόνου παραμένουν αγνοούμενοι, βουβά θύματα του εθνικισμού και της πολιτικής των εθνοκαθάρσεων στη γειτονιά μας….

Τελικά ο εθνικισμός αποδείχθηκε μια καρικατούρα της αγάπης και της φροντίδας μας για τον γενέθλιο τόπο μας και του συναισθήματος αλληλεγγύης για τους συνανθρώπους μας, που σκορπά πόνο, γεννά εξαρτήσεις από φαντασιακά κατασκευάσματα, που οι κρατούντες μεριμνούν για τη μετάδοσή τους ως ‘μιμιδίων’1, μέσω ενός δικτύου προπαγάνδας με σκοπό την οικοδόμηση νοητών τειχών απομόνωσης κυρίως γειτονικών λαών μεταξύ τους ή διαφορετικών κοινοτήτων λόγω θρησκείας, γλώσσας ή καταγωγής που μοιράζονται με απόλυτα όμοιες αξιώσεις τον ίδιο τόπο. Γιατί θα πρέπει να ειπωθεί εμφαντικά, ότι ο εθνικισμός σ’ ένα προχωρημένο στάδιο ιδεολογικής εξέλιξης κατακρατεί στον πυρήνα του την πίστη περί της ανωτερότητας του δικού μας έθνους έναντι των υπολοίπων και ως επακόλουθο αυτής της φαντασίωσης καλλιεργείται ολοφάνερα ή σε λανθάνουσα μορφή ένας επεκτατισμός του ζωτικού χώρου του δικού μας έθνους, γενεσιουργός της κατάρας του πολέμου.

Το Σεπτέμβριο που πέρασε ο Massimo Peri, Ελληνιστής, Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Padova, έδωσε την εξής απάντηση όταν ρωτήθηκε από Ελληνίδα δημοσιογράφο, πώς προσδιορίζει το περιεχόμενο της έννοιας της ελληνικότητας: «Την ελληνικότητα δεν την αναγνωρίζω ούτε ως αίσθημα, ούτε ως συνείδηση. Όπως η ιταλικότητα, η ισπανικότητα, η γερμανικότητα, η ελληνικότητα είναι ουσιαστικά ένα ιδεολόγημα εθνικιστικού χαρακτήρα, που μπορεί να συγκινούσε τον Περικλή Γιαννόπουλο, αλλά που κατά τη γνώμη μου θα έπρεπε σαν όρο να τον καταργήσουμε για λόγους … διανοητικής υγιεινής». Προσυπογράφω ανεπιφύλακτα τη θέση του καθηγητή Peri. Ο εθνικισμός χωρίς καμιά πλέον αμφιβολία και χωρίς οποιαδήποτε επιφύλαξη είναι επικίνδυνος για τη διανοητική υγεία λαών και ατόμων.

Στην Ευρώπη, η μόνη χώρα που διακηρύττει επίσημα στο προοίμιο του Συντάγματός της (1982), ότι ο εθνικισμός αποτελεί την επίσημη κρατική ιδεολογία της είναι η Τουρκία. Μπορεί άλλες χώρες της γειτονιάς μας να μη διακηρύσσουν ότι ασπάζονται τον εθνικισμό ως επίσημη ιδεολογία τους, όμως η εθνικιστική πανώλης ενδημεί στις περισσότερες χώρες των Βαλκανίων και χρησιμοποιείται πονηρά και σκόπιμα, ανάλογα με τις περιστάσεις, από τους πολιτικούς ηγέτες αυτών των χωρών για να αποπροσανατολίζει τους λαούς από ζωτικά κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα και άλλες δυσλειτουργίες του κράτους. Πρόσφατα η πολιτική ηγεσία της Δημοκρατίας της Μακεδονίας (κατά τη συνταγματική επωνυμία της) έδωσε ένα πλούσιο «ρεσιτάλ» εθνικιστικής φρενίτιδας φθάνοντας ως την έσχατη γελοιότητα, διεθνώς υποθέτω. Η φιλοξενία στα Σκόπια του φυλάρχου από το Πακιστάν ή κάπου απ’ την περιοχή, που ισχυρίζεται ότι είναι απόγονος του Μεγάλου Αλεξάνδρου, η υποδοχή στο αεροδρόμιο από ‘μασκαρεμένους’ αρχαίους Μακεδόνες, και όλα αυτά, προκειμένου να ενισχύσουν το σαθρό μύθο της εθνικιστικής τους φαντασίωσης περί κατ’ ευθείαν καταγωγής από τους αρχαίους Μακεδόνες…. Η Σερβία, υπό τον Μιλόσεβιτς, καθοδηγούμενη από τον φαντασιακό μύθο ενός μεγάλου και κυρίαρχου σερβικού έθνους, ενθάρρυνε τον Καράτζιτς και τον Μλάντιτς, κατηγορούμενους σήμερα για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στο αιματοκύλισμα της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης. Υπήρξε επίσης ο μόνος υπεύθυνος για τη συρρίκνωση της επικράτειας της χώρας του μετά την απώλεια του Κοσσυφοπεδίου για τη Σερβία. Η χώρα μας δυστυχώς, παρά την πολιτισμική πρόοδο που έχει κάνει, παρά την ενεργό συμμετοχή της από το 1981 και μετά στις διαδικασίες ενοποίησης της Ευρώπης, εντούτοις, δεν τολμά να συλλαβίσει ορισμένες αναγκαίες αλήθειες, εξαρτημένη από εθνικιστικές φαντασιώσεις, που προκαλούν αγκυλώσεις στο συλλογικό τρόπο σκέψης μας. Η πεισματική άρνηση της επίσημης Ελλάδας να αποδεχθεί την πραγματικότητα πως σε τούτο τον τόπο ζουν και Έλληνες, που αυτοπροσδιορίζονται ως Μακεδόνες σλαβικής ταυτότητας, ότι υπάρχει μια γλώσσα, διεθνώς αναγνωρισμένη και διδασκόμενη σε αρκετά πανεπιστήμια κύρους, που είναι γνωστή ως μακεδονική γλώσσα και ανήκει στην οικογένεια των νοτιοσλαβικών γλωσσών. Η φοβία της επίσημης Ελλάδας να αναγνωρίσει πως εντός της επικράτειάς της υπάρχουν Έλληνες που αυτοπροσδιορίζονται εθνοτικά ως Τούρκοι, χωρίς με τούτο να καθίστανται εκ των προτέρων εθνικά ύποπτοι, έχει αναδείξει την Ελλάδα, όπως είναι γνωστό, παραβάτη διατάξεων της νομοθεσίας που ισχύει στη χώρα. Και επιτέλους, αξίζει να τονισθεί για άλλη μια φορά, πως το επίσημο ελληνικό κράτος, επί κυβερνήσεως Παπάγου, κατά τη δεκαετία του πενήντα, είχε υποχρεώσει όλους τους Μουσουλμάνους της Θράκης να δεχθούν την τουρκική ταυτότητα, βιάζοντας συχνά τη βούλησή τους και αδιαφορώντας για τη φυλετική καταγωγή τους!

Είμαι πεπεισμένος ότι η συλλογική διανοητική νόσος του εθνικισμού, είτε αφορά την Ελλάδα, είτε οποιαδήποτε άλλη χώρα του κόσμου, μαρτυρεί έλλειψη παιδείας και πολιτισμική φτώχεια….

Η κρατική εξουσία χάριν της εθνικής συνοχής επιστρατεύει συχνά μεθόδους προπαγάνδας, για να στηρίξει το πλέγμα των μύθων που συνδέονται με την ιδέα του έθνους και των εθνικών αξιών. Στα πλαίσια αυτά καλλιεργούνται ένα σωρό συνήθως αβάσιμες προκαταλήψεις έναντι άλλων λαών, που χαρακτηρίζονται σαν προαιώνιοι εχθροί. Το μάθημα της ιστορίας στα πλαίσια της βασικής εκπαίδευσης είναι το κύριο όχημα αυτής της «εθνικής» προπαγάνδας. Στον τόπο μας, ιδίως παλιότερα, η διδακτική της ιστορίας στο σχολείο, ήταν το θύμα απαράδεκτης κακοποίησης πάνω σ’ ένα προκρούστειο κρεβάτι και μεταλλασσόταν σε προπαγάνδα εθνικής μυθολογίας. Σήμερα στα σχολικά εγχειρίδια της ιστορίας υπάρχουν αρκετές αναλαμπές φωτός που αποδυναμώνουν το σκότος των εθνικιστικών ανοησιών. Παρόλα αυτά δεν σημαίνει πως οι σύγχρονοι Έλληνες έχουμε απαλλαγεί από τις αγκυλώσεις των γελοίων εμμονών περί «ανάδελφου έθνους», περί δήθεν μιας υποχθόνιας παγκόσμιας συνωμοσίας με σκοπό να εξανδραποδισθούμε ή στην πιο ήπια μορφή του σκοτεινού σχεδίου να αλλοτριωθούμε και από Έλληνες να γίνουμε «γραικύλοι», όπως ανέφερε συχνά στους κενούς νοήματος, αλλά στεντόρειους λόγους του ο αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χριστόδουλος Παρασκευαΐδης.

Ο πειρασμός του εθνικισμού στην εκπαίδευση παραμένει ένας ορατός κίνδυνος δυστυχώς. Δεν μπορεί να λησμονηθεί η περιπέτεια του εγχειριδίου της Ιστορίας για την έκτη Δημοτικού2. Όλος ο θόρυβος κατά του συγκεκριμένου διδακτικού βιβλίου είχε δημιουργηθεί γιατί θεωρήθηκε ότι παρέκκλινε από τον καθιερωμένο τρόπο εξιστόρησης ορισμένων συμβάντων που σχετίζονται με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Στοίχισε εν πολλοίς την εκλογή στη Βουλή της κυρίας Γιαννάκου, ενώ η απόσυρσή του υπήρξε η πρώτη «γενναία» πολιτική απόφαση του κ. Ευρυπίδη Στυλιανίδη ως υπουργού Παιδείας. Η πραγματικότητα, κατά τη γνώμη μου είναι αλλού. Κάποιες εξιστορήσεις της νεότερης ιστορίας μας, στο εγχειρίδιο τούτο, είχαν απεκδυθεί από την επιρροή του μανιχαϊσμού, που θέλει ο κόσμος να παραμένει μοιρασμένος σε δικούς μας και εχθρούς, χωρίς προοπτική ανατροπής της κατάστασης χάριν της φιλίας και της αμοιβαίας κατανόησης. Και μια τέτοια πρόταση κατανόησης των ιστορικών γεγονότων, που είναι νωπά ακόμα δεν άρεσε σε πολλούς.

Πριν λίγο καιρό διάβασα μια συνέντευξη του κ. Ελευθερίου Γείτονα, γενικού διευθυντή των Εκπαιδευτηρίων Γείτονα στην Αθήνα. Συγκράτησα στη μνήμη μου την επισήμανση του έμπειρου παιδαγωγού ότι στα παιδιά του Δημοτικού ορισμένα μαθήματα θα πρέπει να διδάσκονται κατά τρόπο συναφή προς τις προσλαμβάνουσες παραστάσεις του παιδιού. Ένα παιδί της ορεινής Ροδόπης λόγου χάρη δεν είναι δυνατό να έχει τα ίδια ενδιαφέροντα και τις ίδιες παραστάσεις μ’ ένα παιδί του κέντρου της Αθήνας ή της Θεσσαλονίκης. Ένα παιδί που ζει και μεγαλώνει σ’ ένα αγροτικό περιβάλλον σίγουρα κεντρίζεται από προκλήσεις διαφορετικές από εκείνες που μπορεί να διεγείρουν το ενδιαφέρον ενός παιδιού που μεγαλώνει σ’ ένα περιβάλλον έντονα αστικό. Η Ελλάδα, παρά τη μικρή της έκταση, διαθέτει ποικιλία πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων, ενώ η νεότερη ιδίως ιστορία στα διάφορα γεωγραφικά διαμερίσματα του τόπου μας διαθέτει το δικό της πλούτο.. Λόγου χάρη η Θράκη ενσωματώθηκε ειρηνικά στην ελληνική επικράτεια το 1922 και τούτο επιτεύχθηκε μετά από άτυπο δημοψήφισμα που έγινε υπό τη συμμαχική διοίκηση (γαλλική για την ακρίβεια) της περιοχής κατά το οποίο η μεγάλη πλειοψηφία των Θρακιωτών επέλεξε ένωση με την Ελλάδα. Τότε, την πλειοψηφία των κατοίκων αποτελούσαν οι Μουσουλμάνοι. Νομίζω πως τούτο το σημαντικό περιστατικό δεν γίνεται όσο θα έπρεπε γνωστό ιδίως στις επετείους της «ένωσης της Δυτικής Θράκης με την Ελλάδα».

Κάποια στιγμή πριν λίγα χρόνια, μια δασκάλα σε μειονοτικό χωριό του ορεινού Έβρου, προγραμμάτισε γιορτή στο σχολείο με τους μικρούς μαθητές της. Τους είπε να φέρουν τοπικές ενδυμασίες, ώστε να δοθεί το αναγκαίο «εθνικό» χρώμα στην εκδήλωση. Συνομιλώντας μαζί της μου εξέφρασε την κατάπληξή της, γιατί οι μικροί μαθητές έφεραν ενδυμασίες που δεν είχαν καμιά σχέση με «τσολιαδάκια» και «αμαλίες», αλλά παρέπεμπαν στο οθωμανικό παρελθόν του τόπου. Δυστυχώς, πριν αναλάβει τα καθήκοντά της η καλή δασκάλα, είναι ολοφάνερο πως δεν είχε ενημερωθεί σχετικά με την πολυπολιτισμικότητα του ελλαδικού χώρου, ιδίως στην ελληνική Θράκη. Κανένας δεν της είπε, ούτε φρόντισε να το πληροφορηθεί η ίδια, πως η φουστανέλα καθιερώθηκε σαν «εθνική» ενδυμασία των Ελλήνων ‘εκ των άνω’, όταν το 1835 ο βασιλέας Όθων την επέλεξε ως ένδυμα της αυλής του και ότι η πραγματικότητα ελάχιστα συνηγορεί υπέρ της φουστανέλας σαν ελληνικής τυπικής «εθνικής» ενδυμασίας. Δεν πρόσεξε ποτέ η καλή εκπαιδευτικός τα σαλβάρια στις ποντιακές ενδυμασίες των γυναικών, που είναι όμοια με όλες σχεδόν τις ενδυμασίες γυναικών της Ανατολίας και της Μικράς Ασίας, ανεξαρτήτως θρησκεύματος και φυλετικής καταγωγής; Ανέφερα σκόπιμα την περίπτωση των ποντιακών γυναικείων ενδυμασιών, γιατί δυστυχώς, δεν είναι λίγοι οι Πόντιοι που κομπάζουν, συχνά με περισσήν ύβρη, για την δήθεν αμόλυντη ελληνικότητά τους….

Με θλίψη πληροφορήθηκα από τον τύπο της Θράκης, όσα συνέβησαν στο Μεγάλο Δέρειο την 28η Οκτωβρίου. Εθνικιστικοί κύκλοι από όλη την Ελλάδα επιχείρησαν να κάνουν στο ορεινό χωριό του Έβρου προκλητικά φανερή την παρουσία τους, στο πλευρό δήθεν κατ’ αυτούς της δασκάλας που υπηρετεί εκεί και κατά ποίων, αναρωτιέμαι! Κανένας δεν μπορεί και δεν νομιμοποιείται να αμφισβητήσει το γεγονός ότι το Μεγάλο Δέρειο είναι ένα ακριτικό ελληνικό χωριό. Αλλά κανένας δεν νομιμοποιείται να προκαλέσει τους Μουσουλμάνους κατοίκους τούτου του χωριού με εθνικιστικές πομφόλυγες. Η Θράκη ανήκει το ίδιο στους Χριστιανούς κατοίκους της, όσο και στους Μουσουλμάνους. Η Ελλάδα είναι μια χώρα με πολίτες τόσο Χριστιανούς, όσο και Μουσουλμάνους, όπως και Ισραηλίτες. Η Ελλάδα έχει έναν πλούτο πολιτισμού υπέροχο και κανένας δεν δικαιούται, χάριν και στο όνομα οποιασδήποτε φαντασίωσης να τον καταστρέψει προκειμένου η χώρα να ομογενοποιηθεί ή να καθαρθεί από δήθεν ξένα φυλετικώς στοιχεία, όπως έχει συμβεί σε άλλες εποχές.

Αξίζει να θυμηθούμε όλοι και ιδίως όσοι κατ’ επάγγελμα πατριδοκάπηλοι συνέρευσαν στο Μεγάλο Δέρειο στις 28 Οκτωβρίου 2008, ότι ο πρώτος ανώτερος αξιωματικός που σκοτώθηκε στο αλβανικό μέτωπο το 1940 ήταν ο Συνταγματάρχης Μαρδοχαίος Φριζής, Ισραηλίτης στο θρήσκευμα. Πολλοί Θρακιώτες Μουσουλμάνοι, ως απλοί στρατιώτες κατά τον πόλεμο του 1940, είτε άφησαν τα κόκκαλά τους στα βουνά του μετώπου κατά των Ιταλών, είτε ακρωτηριάστηκαν, είτε τραυματίστηκαν, όπως και τόσοι Χριστιανοί συμπατριώτες τους που στρατεύτηκαν για να αντιμετωπίσουν τον εισβολέα της κοινής πατρίδας.

Ο εθνικισμός θα πρέπει να εξοβελισθεί από την εκπαίδευση που παρέχει το ελληνικό κράτος στο Δημοτικό και στο Γυμνάσιο, αλλά και στο Λύκειο. Η διδακτική της ιστορίας, ιδίως στη βασική εκπαίδευση θα πρέπει κατά τη γνώμη μου να εμπνέεται έμπρακτα από το υπέροχο λόγιο του Διονυσίου Σολωμού, ότι ‘το έθνος πρέπει να θεωρεί εθνικόν ό,τι είναι αληθές’. Σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, που ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμμετέχει ενεργά, ή οφείλει με βάση συμβατικές και πολιτικές δεσμεύσεις να συμμετέχει, στην ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής ενοποίησης, η εκπαίδευση ως φορέας της λαϊκής παιδείας και πυρήνας της πολιτιστικής καλλιέργειας των παιδιών και των νέων, και όχι μόνο, αντί του εθνικισμού ως διχαστικής ιδεολογίας των λαών, θα όφειλε να μεταδίδει την αναγκαία καλλιέργεια ενός καινούργιου σε ήθος πατριωτισμού, του συνταγματικού πατριωτισμού. Θα όφειλε να εμπνέει στους μαθητές και σε όλους τους κατοίκους αυτής της χώρας την κοινωνική αλληλεγγύη, χωρίς προαπαιτούμενα και διακρίσεις. Θα όφειλε σε ένα περιβάλλον παγκοσμιοποίησης, η εκπαίδευση, διαφυλάσσοντας την πολιτιστική ιδιοπροσωπεία των κατοίκων της Ελλάδος, χωρίς ισοπεδώσεις και διανοητικές ή ψυχολογικές «εθνοκαθάρσεις» να καλλιεργεί τη συνείδηση του Ευρωπαίου και του Οικουμενικού Πολίτη. Άλλωστε η μελέτη της αρχαίας ελληνικής σκέψης και ιστορίας συνηγορεί υπέρ αυτής της πρότασης. Οι Έλληνες στην αρχαιότητα ήταν πολίτες του κόσμου, ενώ δυστυχώς στη σύγχρονοι εποχή έχομε καταντήσει μίζεροι επαρχιώτες της Ευρώπης και του Κόσμου. Μας αξίζει να αποβάλλουμε την πολιτιστική μιζέρια από την ψυχή μας. Η εκπαίδευση, οι δασκάλες και οι δάσκαλοι έχουν το βαρύ φορτίο να μας απαλλάξουν ως χώρα από τον επαρχιωτισμό, που στ’ αλήθεια κρίμα, αλλά μας χαρακτηρίζει.

1. Τα μιμίδια αποτελούν θεμελιώδεις μονάδες-φορείς πολιτισμικής κληρονομιάς (τραγούδια, τρόποι συμπεριφοράς, μόδα, επιστημονικές ιδέες, θρησκευτικές πεποιθήσεις, δοξασίες, κ.λπ.), οι οποίες μεταδίδονται από τον ένα εγκέφαλο στο άλλο. Ο όρος εισήχθη από τον κοινωνιοβιολόγο Richard Dawkins το 1976. κατ' αναλογία προς το γονίδιο, τη βασική μονάδα γενετικής πληροφορίας. Ο πολιτισμός εξελίσσεται και μεταδίδεται από γενιά σε γενιά, όπως ακριβώς συμβαίνει και με τα γονίδια στο φυσικό κόσμο. Τα μιμίδια δεν κληρονομούνται μέσω του αίματος αλλά μέσω της επικοινωνίας, των εθίμων, της γλώσσας, της κουλτούρας γενικότερα, από τα γηραιότερα προς τα νεότερα μέλη κάθε κοινωνίας. (Λήμμα από την Βιβκιπαίδεια). Πέραν των παραπάνω τρόπων μετάδοσης των μιμιδίων, αυτά μεταφέρονται από γενιά σε γενιά και μέσω προπαγάνδας της εκάστοτε κρατούσας κρατικής ιδεολογίας, θεματοφύλακα του έθνους.

2. Συγγραφείς του οι Μ. Ρεπούση, Χ. Ανδρεάδου, Α. Πουταχίδης και Α. Τσίβας.

ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΟΣΟΥΣ ΚΡΑΤΟΥΝ ΞΥΠΝΗ ΤΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟΝ ΙΣΛΑΜΙΚΟ ΚΟΣΜΟ

Azınlıkça 41
ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2008
Γιώργος Δούδος
Συγγραφέας και Δικηγόρος από τη Θεσσαλονίκη e-mail: george_doudos@hotmail.com

Το Ισλάμ αποτελεί ένα από τα πολύτιμα κοσμήματα στην υπέροχη σύνθεση του πολιτισμού της Οικουμένης.
Το Ισλάμ αυτοπροσδιορίζεται ως θρησκεία της Ενότητας και της Ειρήνης σε όλα τα επίπεδα, αισθητά και μεταφυσικά! Είναι η θρησκεία που εξαγγέλλει την αρμονία μεταξύ Θεού και ανθρώπων, αλλά και θρησκεία της ενότητας της ανθρωπότητας. Μέσω του μηνύματος που μετέφερε στην ιστορία ο προφήτης Μοχάμμεντ, κατέλυσε τις διακρίσεις μεταξύ των ανθρώπων, οποιασδήποτε αιτίας και αποκατέστησε την ενότητα του γένους μας αναγγέλλοντας την εγκαθίδρυση μιας παγκόσμιας κοινότητας, της Ούμμα, που αναιρεί τις διακρίσεις γλώσσας, φυλής, έθνους ή πολιτισμικής καταγωγής.
Το ιστορικό Ισλάμ από τις πρώτες στιγμές της εμφάνισής του δεν προσπάθησε να κλείσει τους πόρους, που καθιστούν γόνιμη των ώσμωση ανάμεσα σε πολιτισμούς διαφορετικής προέλευσης με τους οποίους ερχόταν σε επαφή. Ο διάλογος ανάμεσα στο Ισλάμ και σε άλλες πίστεις και πολιτισμούς υπήρξε μια πραγματικότητα που καθιερώθηκε από τον προφήτη Μοχάμμεντ και συνεχίσθηκε από τους διαδόχους του στην ηγεσία της μουσουλμανικής κοινότητας.
Τον 4ον αιώνα από Εγίρας -(9ος αιώνας μ.Χ.)-, ο χαλίφης της Βαγδάτης Μανσούρ αλ Χακίμ Μπι’αμριλλάχ είχε ιδρύσει το Νταρ αλ Χικμά, τον Οίκο της Σοφίας. Επρόκειτο για μια Ακαδημία του Πνεύματος και του Πολιτισμού, με περισσότερα από ένα εκατομμύριο χειρόγραφα στη βιβλιοθήκη του και με ένα επιτελείο μεταφραστών, οι οποίοι διέσωζαν στην αραβική γλώσσα την κλασική ελληνική και ελληνιστική γραμματεία, σανσκριτικά και περσικά κείμενα, βουδιστική γραμματεία στη γλώσσα πάλι και ιερά κείμενα του Μαχαβίρα. Μάλιστα, όταν στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (Βυζάντιο), σκοτισμένοι Χριστιανοί κατέστρεφαν στην πυρά έργα αρχαίων Ελλήνων, που έκριναν πώς τάχα ήταν βλάσφημα ή επικίνδυνα, οι μεταφραστές του Νταρ αλ Χικμά τα είχαν θησαυρίσει στις μεταφράσεις τους στην αραβική γλώσσα κι έτσι δεν χάθηκαν….
Είναι πλέον βέβαιο, ότι το Ισλάμ και κυρίως το άνθος που μοσχοβόλησε σε κάθε γωνιά του μουσουλμανικού κόσμου, το τασσαούφ ή η παράδοση των Σούφι, μπόλιασε τη μουσουλμανική ευσέβεια και το ήθος που εμπνέει το Κοράνιο και η Σούννα, με δάνεια από τον Ινδουϊσμό και το Βουδισμό, από τον Πλάτωνα, τον Αριστοτέλη, τον Πυθαγόρα, τον Πλωτίνο και τον Ιάμβλιχο. Μάλιστα μεταξύ των Μουσουλμάνων ο Πλάτων, με μεγάλο σεβασμό αναφέρεται ως χαζρέτι Εφλατούν, δηλαδή ο άγιος ή ο σεβάσμιος Πλάτων, όπως και ο Αριστοτέλης, αλλά και άλλοι στοχαστές, φιλόσοφοι και οραματιστές του αρχαίου κόσμου.
Το Ισλάμ δεν υπήρξε, τουλάχιστον στα χρόνια του προφήτη Μοχάμμεντ και ως τη στιγμή της δολοφονίας του τέταρτου δίκαιου Χαλίφη, του Ιμάμη Αλή αντίθετο στη γνώση και στη σοφία. Απεναντίας ήταν ανοικτό και όχι απλά ανεκτικό στα ποικίλα ρεύματα της ανθρώπινης σκέψης, κυρίως γιατί στο Ισλάμ ο νους του ανθρώπου και ο ανθρώπινος λόγος τιμούνται ιδιαίτερα. Σε όλο αυτό το κλίμα σεβασμού και καλλιέργειας της γνώσης, κατάφασης στην απορία που παράγει την επιστημονική σκέψη και θετικής αποδοχής των επιρροών διαφορετικών πολιτισμών αναπτύχθηκε η περίφημη μεθοδολογία της επιστήμης της ερμηνείας του ισλαμικού δικαίου, που αποτελεί συνάμα κι έναν ιδιαίτερο τρόπο φιλοσοφικής θέασης των πραγμάτων, που ταυτίστηκε χρονολογικά με την χρυσή περίοδο του ισλαμικού πολιτισμού και είναι γνωστή ως Ιζτιχάντ. Στην ιστορία των ιδεών η Ιζτιχάντ έχει καταστεί συνώνυμη με τον μουσουλμανικό Διαφωτισμό που προκάλεσε ως τον 11ο αιώνα μ.Χ. την εκρηκτική ανάπτυξη επιστημών όπως η άλγεβρα, η γεωγραφία, η αστρονομία, η χημεία και η ναυσιπλοΐα. Χαρακτηριστικό της Ιζτιχάντ είναι η προτεραιότητα που δίνει στον ανθρώπινο λόγο για την ερμηνεία του νόμου σε συγκεκριμένες συνθήκες και για την ικανοποίηση συγκεκριμένων αναγκών.
Οι Αββασίδες, που στην περίοδο της διακυβέρνησής τους αναπτύχθηκε η Ιζτιχάντ και η επιστημονική άνθιση στον ισλαμικό κόσμο ήταν εκείνοι, που τον 12ο αιώνα μ.Χ. διακήρυξαν οριστικά το δόγμα του «κλειδώματος των πυλών της Ιζτιχάντ», θέτοντας πλέον εκτός νομιμότητας την ελεύθερη σκέψη, την ακηδεμόνευτη έρευνα και δημιουργώντας τις αρνητικές προϋποθέσεις για την κάμψη και την έκπτωση, ιδίως του σουννιτικού Ισλάμ, από το ζενίθ της ανάπτυξης στο ναδίρ του πολιτισμικού μαρασμού. Επί αιώνες τώρα στο σύνολό του ο ισλαμικός κόσμος εμφανίζεται ως ουραγός στις εξελίξεις της ιστορίας, με ελάχιστες χρονικές εξαιρέσεις περιστασιακών ανακάμψεων χωρίς σοβαρή συνέχεια επιβίωσης αυτών των αναλαμπών.
Απευθύνουμε προς τους ηγέτες των Μουσουλμάνων του κόσμου το εξής ερώτημα: Το Ισλάμ είναι μια πνευματική και ηθική δύναμη σημαντική στον κόσμο; Αν ναι, πώς ανέχονται να μην πρωταγωνιστεί θετικά στις παγκόσμιες εξελίξεις του 21ου αιώνα;
Είναι γεγονός πως σήμερα δεν υπάρχει το Χαλιφάτο και στην Ούμμα δεν υπάρχει μια ενιαία αρχή που να εισηγηθεί σχετικά με το ορθό και το πρακτέο. Τούτο όμως δεν μπορεί να αποτελεί στο διηνεκές άλλοθι για τη νωθρότητα που επιδεικνύουν οι περισσότεροι από τους Ουλεμά, τους Μουφτήδες, τους Αγιατολλάχ, τους Σεΐχες των μουσουλμανικών Πανεπιστημίων και τους άλλους ηγέτες των μουσουλμανικών λαών.

Σήμερα το πρόσωπο που προβάλλεται είναι ο Ισλαμισμός. Μια επιθετική ιδεολογία σύγχρονου ολοκληρωτισμού, που έτσι όπως ερμηνεύει το Κοράνιο και τη Σούννα, αλλά πρωτίστως εξαιτίας της βίαιης προσπάθειας να επιβάλλει τη Σαρία στον κόσμο, ασχημονεί κατά του Ισλάμ και συμβάλλει στην πτωτική διαφθορά του ήθους των Μουσουλμάνων.
Με εξαίρεση την Τουρκία, όπου οι κανόνες της δημοκρατίας λειτουργούν, αν και με δομικές ελλείψεις και ποικίλα εμπόδια, τα περισσότερα κράτη με πλειοψηφία μουσουλμανικού πληθυσμού μάλλον είναι αδύνατο να θεωρηθούν κράτη δικαίου και κοινωνικής αλληλεγγύης.
Το Σουδάν, που αυτοπροσδιορίζεται «ισλαμική δημοκρατία» έχει πρόεδρο τον Όμαρ Χασάν αλ Μπασίρ, έναν άνθρωπο που κατηγορείται επίσημα από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης για εγκλήματα πολέμου και γενοκτονίας σε βάρος των Αφρικανών Μουσουλμάνων του Νταρφούρ! Το Ιράν αποτελεί ένα πείραμα «ισλαμικής δημοκρατίας», που με πολλή καλή θέληση και παραχωρήσεις επιείκειας μπορεί να θεωρηθεί πειστικό, αφού ο λαός και η πολιτική ηγεσία της χώρας είναι υπό την κηδεμονία ενός ‘Αγιατολλάχ’ με απόλυτη και ανέλεγκτη αυθεντία. Το Πακιστάν, επίσης διατείνεται ότι είναι «ισλαμική δημοκρατία», αλλά πρόκειται για μια χώρα δίχως πολιτική σταθερότητα και ασφάλεια και όπου διάφορες φατρίες έχουν τις επικράτειές τους, ενώ έχει αποδειχθεί ότι μεντρεσέδες στη χώρα εκτρέφουν Ισλαμιστές τρομοκράτες. Τέλος τραγική απόδειξη της ανομίας που χαρακτηρίζει αυτή τη χώρα, είναι οι δολοφονίες πολιτικών ηγετών της, που είχαν λαϊκό έρεισμα. Η Αίγυπτος, η Συρία, το Ουζμπεκιστάν, το Αζερμπαϊτζάν είναι μόνο τυπικά δημοκρατίες με κυρίαρχο ένα πρόεδρο-απόλυτο ρυθμιστή της πολιτικής ζωής, που νέμεται την εξουσία ακόμα και κατόπιν κληρονομικής διαδοχής. Η Σαουδική Αραβία, όπου βρίσκονται τα πιο ιερά προσκυνήματα του Ισλάμ αποτελεί μια απόλυτη μοναρχία, βυθισμένη στο σκότος του φονταμενταλισμού των Ουαχάμπι. Σ’ αυτή τη χώρα πρέπει να ψάξουν όσοι επιδιώκουν να ανακαλύψουν πού εκτρέφεται η ολοκληρωτική ιδεολογία του Ισλαμισμού. Οι Ουχάμπι έχουν καθυποτάξει τις ψυχές και τα σώματα των υπηκόων του βασιλείου αυτού, ενθαρρύνοντας υποχθόνια την καλλιέργεια της υποκρισίας στους πολλούς και την ασύδοτη απόκρυφη ασωτία στους ισχυρούς, που είναι συγγενείς της βασιλικής οικογένειας και των άλλων «ευγενών» φατριών της χώρας.
Η κοινωνική αναλγησία είναι φανερή σχεδόν σε όλες τις χώρες που επικαλούνται ότι τηρούν τη Σαρία. Η ποινική καταστολή σύμφωνα με τις επιταγές του εφαρμοζόμενου δικαίου Σαρία είναι απάνθρωπη για κάθε λογικό και καλής θέλησης άνθρωπο, δεν επιδιώκει το σωφρονισμό και την κοινωνική επανένταξη των καταδίκων, αλλά την ικανοποίηση των χθόνιων παθών εκδίκησης που φωλιάζουν στο υποσυνείδητο των μαζών του μουσουλμανικού όχλου. Παρά τις αντικειμενικές προόδους της γυναίκας σε όλο τον κόσμο, αντίθετα προς θετικές υποδείξεις του Κορανίου υπέρ της ισότητας των γυναικών με τους άνδρες, στις παραδοσιακά μουσουλμανικές χώρες οι γυναίκες παραμένουν στο περιθώριο, με μόνο όπλο άμυνας και επιβίωσης τη χρήση της θηλυκής πονηριάς και γοητείας! Σε χώρες της Αφρικής, Σομαλία, Αίγυπτο, Τσιμπουτί, Αιθιοπία, Κένυα, αλλά και στην Υεμένη, όπως και αλλού δυστυχώς, το έγκλημα της κλειτοριδεκτομής κατά των νεαρών κοριτσιών μεταξύ των Μουσουλμάνων είναι μια βάρβαρη πρακτική ακρωτηριασμού του γυναικείου σώματος, δεινή πραγματικότητα ντυμένη τον μανδύα της ισλαμικής «ευσέβειας». Η άνιση μεταχείριση των γυναικών, μεταξύ των Σουννιτών που τηρούν τη Σαρία, ως προς τα κληρονομικά δικαιώματά τους είναι επίσης μια αναχρονιστική πραγματικότητα, που προσβάλλει κάθε έννοια δικαίου και προκαλεί στην πράξη υποβάθμιση της γυναίκας στη θέση προσώπου υπό απαγόρευση. Η εφαρμογή της Σαρία σε ζητήματα ρύθμισης των σχέσεων γονέων και παιδιών κυρίως μετά από ένα διαζύγιο, όπου δεν είναι αυτονόητο ότι η φροντίδα και η νομική εκπροσώπηση των μικρών παιδιών θα ανήκει στη μητέρα τους, όπως και στις περιπτώσεις θανάτου του πατέρα, όπου δεν αναλαμβάνει η μητέρα την επιμέλεια των παιδιών της, αλλά ένας άνδρας συγγενής από την πατρική πλευρά, προσβάλλουν τον κοινό νου, το κοινό αίσθημα για το τί είναι δίκαιο και αποτελούν κατάφωρη παραβίαση στοιχειωδών δικαιωμάτων τόσο της γυναίκας ως μητέρας, όσο και των παιδιών. Τέλος, οι γάμοι ανήλικων κοριτσιών στο όνομα κατ’ εφαρμογή της Σαρία και με επίκληση τη Σούννα, στερεί αυτά τα παιδιά από το δικαίωμα στη μόρφωση, στην απόκτηση αυτοσυνειδησίας ως προς τη θέση τους στον κόσμο και συνιστά μια ακόμη βάναυση μεταχείριση σε βάρος της γυναίκας….
Έχω την πεποίθηση, πως το Ισλάμ είναι μια θρησκεία για το σήμερα και το αύριο, μια πίστη έμπνευσης για τους ανθρώπους του 21ου αιώνα. Όχι ένα μνημειακό κατάλοιπο θεσμών του 6ου και του 7ου αιώνα μ.Χ.. Αν λοιπόν, πράγματι το Ισλάμ αφορά τον σύγχρονο κόσμο της παγκοσμιοποίησης είναι ανάγκη, χωρίς άλλες περιττές καθυστερήσεις να ανοίξουν εκ νέου διάπλατα οι πύλες της Ιζτιχάντ. Είναι καιρός ο Διαφωτισμός ως ζωογόνο πνευματικό κίνημα να αποτελέσει κομβικό στοιχείο στον μουσουλμανικό κόσμο. Τότε μόνο θα αποκατασταθεί το Ισλάμ και θα είναι μια δύναμη βελτίωσης της ανθρωπότητας, στα πλαίσια της πολυπολιτισμικής συνεργασίας και της αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ ανθρώπων και κοινοτήτων διαφορετικών καταβολών και πεποιθήσεων. Τότε μόνο στις χώρες με μουσουλμανικό πληθυσμό θα φανερωθεί κοινωνική δικαιοσύνη και θα ανθίσει η ελευθερία. Θα παύσει η στυγνή εκμετάλλευση και θα παύσουν οι ακατάπαυστες αιματηρές τραγωδίες μεταξύ Σουννιτών και Σιιτών ή μεταξύ Μουσουλμάνων διαφορετικών φυλετικών προελεύσεων. Μόνο σ’ αυτή την περίπτωση μπορεί να μηδενισθεί η τρομακτική επίδραση της ολοκληρωτικής ιδεολογίας του Ισλαμισμού, που θέλει με τη βία να «σώσει» τον κόσμο κατά το πρότυπο των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν!

Σ’ ένα χαντίθ διαβάζουμε: «Ο Αμπού Χουράιρα διηγήθηκε. Ο Απόστολος του Αλλάχ είπε: ‘Κανένα παιδί δεν γεννιέται που να μην είναι προικισμένο από τη φύση του με το Ισλάμ (αλ Φίτρα) και αργότερα οι γονείς του το κάνουν Ισραηλίτη, Χριστιανό ή οπαδό του Ζωροάστρη…’»; Σύμφωνα με την ουσία του νοήματος αυτού του χαντίθ, δεν είναι μόνον όσοι δηλώνουν στα χαρτιά Μουσουλμάνοι που έχουν δικαίωμα να αρθρώνουν λόγο υπέρ του Ισλάμ, αλλά κυρίως όσοι σέβονται και τιμούν το Κοράνιο και έχουν συναίσθηση της αρχέγονης φύσης (αλ Φίτρα) που κοσμεί το βάθος της ύπαρξής τους….
Τούτο το άρθρο είναι μια ανοικτή επιστολή, μια έκκληση από καρδιάς στους αληθινούς Ηγέτες του μουσουλμανικού κόσμου, σε όσους οφείλουν να κρατούν τη συνείδηση της Ούμμα σε εγρήγορση, ενόψει του ιερού προσκυνήματος Χατζ που θα αρχίσει μετά από ένα μήνα και κάτι, με το που θα εισέλθουμε στο μήνα Ντου αλ Χιτζάχ του έτους 1429 από Εγίρας.

‘ΚΥΡΙΕ ΜΟΥ, ΑΥΞΗΣΕ ΜΟΥ ΤΗ ΓΝΩΣΗ!’

Αζινλίκτσα

Τεύχος: 39

Αύγουστος 2008

ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΟΥΔΟΣ

ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

                                                                                     george_doudos@hotmail.com

 

Στο φύλλο της 3ης Ιουλίου 2008 της εβδομαδιαίας εφημερίδας της Ξάνθης «Millet», που αυτοπροβάλλεται με σχετικό υπότιτλο ως «Batı Trakya Türkleri’nin Gazetesi» (Εφημερίδα των Τούρκων της Θράκης) φιλοξενήθηκε ένα «σημαντικό μήνυμα» του κ. Αχμέτ Μετέ, με την ευκαιρία μιας μουσουλμανικής γιορτής και αναφέρεται στην εκπαίδευση των «Τουρκομουσουλμάνων» στην Ελλάδα.

Ο κ. Μετέ είναι απόλυτα αρνητικός στην κοινωνική πλέον πραγματικότητα της  ολοένα και μεγαλύτερης αύξησης του αριθμού των παιδιών Μουσουλμάνων που φοιτούν στα κοινά δημόσια σχολεία (νηπιαγωγεία και δημοτικά). Προτείνει στους ομόθρησκούς του να προτιμούν τα μειονοτικά σχολεία που, όπως αναφέρει «είναι τα δικά μας σχολεία». 

Υπάρχει ένα υπέροχο εδάφιο στο ιερό Κοράνιο (Σούρα Τα χα [20]:114) : «Κύριέ μου, αύξησέ μου τη γνώση»!. Πρόκειται για  προσευχή που διδάχθηκε από τον Ίδιο τον Αλλάχ στον Προφήτη Μουχάμεντ και επίτηδες τη διάλεξα ως επικεφαλίδα του άρθρου αυτού.

 Η γνώση έχει θεμελιώδη αξία στο Ισλάμ. Υπήρξαν χρυσές περίοδοι στην ισλαμική ιστορία, που οι Μουσουλμάνοι διέσωσαν τη θησαυρισμένη σε κλασικά κείμενα σοφία των αρχαίων Ελλήνων, των Περσών, των Ινδών, ενώ ταυτόχρονα ανέπτυξαν την αστρονομία, τη χημεία, τη γεωγραφία, την άλγεβρα, τη ναυσιπλοΐα και παρήγαγαν περίφημο πολιτισμό που αποτελεί πλέον κοινή κληρονομιά της ανθρωπότητας. Ανέπτυξαν τη Λογική και συνάμα τη Μυστικιστική Ενόραση, συνδύασαν τη Θεολογία με τη Νομική Σκέψη και την Ερμηνεία του Δικαίου, ως μια συνολική ρύθμιση του ανθρώπινου βίου, σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο. Στην οθωμανική περίοδο αναπτύχθηκε ιδιαίτερα η μνημειακή αρχιτεκτονική, με έργα θαυμάσια, όπως λ.χ. το γεφύρι του Μόσταρ της Ερζεγοβίνης, τα τεμένη Σελιμιγιέ στην Αδριανούπολη και Σουλεϊμανιγιέ στην Πόλη, με τη σφραγίδα του Μιμάρ Σινάν πασά.  

Το ίδιο το Κοράνιο, ως ιερό Βιβλίο και επομένως Ανάγνωσμα, απαιτεί μόρφωση και για να αναγνωσθεί και προπάντων για να κατανοηθεί. Η μόρφωση κάνει προσιτή τη γνώση στους ανθρώπους. Η γνώση δεν γνωρίζει περιορισμούς γλώσσας αλλά είναι ένα οικουμενικό αγαθό που συντελεί στην παραγωγή πολιτισμού. Τα εγκατεσπαρμένα σε ποικίλα γεωγραφικά μήκη και πλάτη μουσουλμανικά δείγματα πολιτισμού αναμφίβολα βεβαιώνουν  την παραπάνω αλήθεια. Η πηγή της μόρφωσης είναι η εκπαίδευση. Το Ισλάμ υπήρξε ανέκαθεν απόλυτα θετικό έναντι της εκπαίδευσης των νέων, αγοριών και κοριτσιών. Ο Αζεντίν Γκελούζ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Paris I, Μουσουλμάνος τυνησιακής καταγωγής, στο υπέροχο βιβλίο του ‘Το Κοράνι’ (εκδ. Flammarion 1996) επισημαίνει ότι σε χώρες με μουσουλμανικό πληθυσμό η αναλογία των «εγγράμματων» δε συγκρίνεται με την αναλογία των εγγραμμάτων που ανήκουν σε άλλες θρησκευτικές κοινότητες. Μουσουλμάνοι αναλφάβητοι δύσκολα βρίσκονταν σε μεγάλο αριθμό, κι αυτό οφειλόταν στη λειτουργία των παραδοσιακών κορανικών σχολείων (κουτάμπ). 

Το μειονοτικό σύστημα εκπαίδευσης των παιδιών της Μουσουλμανικής Κοινότητας της Θράκης κατά κοινή ομολογία έχει αποτύχει. Τα παιδιά που φοιτούν  στα λεγόμενα μουσουλμανικά ή μειονοτικά σχολεία, ούτε ελληνικά μαθαίνουν με επάρκεια, ούτε τουρκικά, σύμφωνα με τις σύγχρονες απαιτήσεις των αναγκών της ζωής, αλλά ούτε και αραβικά, ώστε να μπορούν να κατανοούν στοιχειωδώς το κείμενο του ιερού Βιβλίου και όχι απλώς να «παπαγαλίζουν» λέξεις και φράσεις σε μια άγνωστη γλώσσα. Οι νέοι και οι νέες της Μουσουλμανικής Κοινότητας, μη γνωρίζοντας επαρκώς τα ελληνικά εξ αντικειμένου βρίσκονταν στο περιθώριο της κοινωνίας του τόπου τους. Μόνη τους διέξοδος η φυγή στην Τουρκία, όπου κι εκεί αντιμετωπίζονταν συχνά ως ξένοι. Μάθαιναν την τουρκική γλώσσα, επέστρεφαν στην Ελλάδα και δυστυχώς ήταν μετέωροι και εγκλωβισμένοι σ’ ένα ιδιότυπο γκέτο, όπου σκόπιμα ακόμα προσπαθούν να τους έχουν περιορισμένους ορισμένα «κέντρα ποδηγέτησης».

Δεν πρόκειται να υπερασπισθώ τη στρεβλή και συχνά απαράδεκτη εκπαιδευτική πολιτική του ελληνικού κράτους, ιδίως κατά το παρελθόν, απέναντι στους Μουσουλμάνους της Θράκης. 

Εδώ και λίγα χρόνια τα λάθη αποκαταστάθηκαν θαρρώ. Η ισονομία και η ισοπολιτεία των Μουσουλμάνων Ελλήνων έχει αποκατασταθεί. Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα της Δύσης που έχει ενσωματώσει στο σύστημα του δικαίου της τη δικαιοταξία της Σαρία, όχι γιατί της το επιβάλει η Συνθήκη της Λωζάνης, όπως εσφαλμένα πολλοί πιστεύουν, αλλά επειδή μ’ αυτό τον τρόπο εκδηλώνει την πολιτική βούληση του κράτους να σέβεται την εσωτερική αυτονομία της Μουσουλμανικής Κοινότητας της Θράκης. Πολλοί νέοι και νέες προτιμούν να περατώσουν τις ανώτερες και ανώτατες σπουδές τους σε ελληνικά ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και όχι πλέον πέραν του Έβρου. Έχει αρχίσει μια γόνιμη διαδικασία ενσωμάτωσης των Μουσουλμάνων της Θράκης στην τοπική, περιφερειακή και εθνική κοινωνία της Ελλάδος. Η ενσωμάτωση δεν σημαίνει αφομοίωση της θρησκευτικής και πολιτισμικής ταυτότητάς τους, αλλά συμμετοχή τους στην κοινή κοινωνική και οικονομική ζωή του τόπου μαζί με τους συμπατριώτες τους χριστιανικής παράδοσης.

Οι καιροί έχουν αλλάξει. Οι απαιτήσεις της ζωής στην Ευρώπη του 21ου  αιώνα είναι διαφορετικές από τις αντίστοιχες του παρελθόντος, είτε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, είτε στο Μακρέμπ. Η αξία της μόρφωσης και της εκπαίδευσης στο Ισλάμ δεν έχει μειωθεί, απεναντίας έχει επιταθεί ακόμα περισσότερο. Τα παραδοσιακά κορανικά σχολεία χωρίς αμφιβολία θα έπρεπε κι αυτά να γνωρίσουν τον άνεμο της αλλαγής, ώστε οι ιεροδιδάσκαλοι να είναι σε θέση να δίνουν ικανοποιητικές απαντήσεις σε ερωτήματα που προκαλεί στους νέους η ίδια η εποχή μας. Οι Μουσουλμάνοι της Θράκης αξίζουν μια σύγχρονη εκπαίδευση, όπως όλοι οι νέοι και οι νέες της Ενωμένης Ευρώπης. Κι αυτή την εκπαίδευση δεν μπορεί να την παράσχει το δίκτυο των μειονοτικών σχολείων, αλλά μόνο τα σχολεία που εφαρμόζουν το πρόγραμμα του Υπουργείου Παιδείας, παρόλα τα κενά και τις ελλείψεις που ο καθένας μπορεί να προσάψει σε τούτο.

Το περιεχόμενο του   «σημαντικού μηνύματος» του κ. Μετέ που δημοσιεύθηκε στο φύλλο της «Millet» που αναφέραμε στην αρχή του άρθρου μας, μάλλον δεν είναι προσανατολισμένο προς την ορθή κατεύθυνση. Συνηγορεί υπέρ της διατήρησης της ημιμάθειας των νέων της Μουσουλμανικής Κοινότητας και τούτο είναι απογοητευτικό και συνάμα ολέθριο.  

Κλείνοντας θα ήθελα να προσθέσω μιαν ακόμη παρατήρηση στο περιεχόμενο του παραπάνω μηνύματος του κ. Μετέ. Ο κ. Αχμέτ Μετέ αυτοαποκαλείται μη νόμιμα «Μουφτής Ξάνθης» και όπως έχω πληροφορηθεί έχει σπουδάσει ισλαμική Θεολογία. Εν πάση περιπτώσει φιλοδοξεί να αποτελεί ένα πνευματικό ηγέτη των Μουσουλμάνων της περιοχής Ξάνθης. Στο μήνυμά του αποκαλεί τους ομόθρησκούς του σαν «Τουρκομουσουλμάνους». Κατά την γνώμη μου ένας τέτοιος όρος αναφοράς μιας τοπικής κοινότητας Μουσουλμάνων αποτελεί σημαντική παρέκκλιση από αυτό τούτο το Ισλάμ. Η Ούμμα, δηλαδή η οικουμενική μουσουλμανική κοινότητα, δεν ανέχεται διαχωρισμούς λόγω γλώσσας, εθνικής καταγωγής ή φυλετικής προέλευσης. Όλοι οι Μουσουλμάνοι, άνδρες και γυναίκες είναι μεταξύ τους αδέλφια και μόνον αυτό. Αυτή η κατάργηση των διχαστικών ορίων, που διδάσκει το Ισλάμ γίνεται περίτρανα ορατό και απόλυτα αισθητό κάθε χρόνο κατά το ετήσιο προσκύνημα των Μουσουλμάνων (χατζ), από κάθε γωνιά του πλανήτη στη Μέκκα και στη Μεδίνα….

Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΤΙΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΕΙΣ ΜΑΣ

Azınlıkça
Τεύχος 37
Μαϊος

Γιώργος Δούδος
g_doudos@yahoo.com

ΝΑ ΤΟ ΚΑΤΕΒΑΣΕΤΕ ΣΕ PDF ΚΛΙΚ ΕΔΩ

«Αυτός που φονεύει έναν άνθρωπο, θεωρείται φονιάς ολόκληρης της ανθρωπότητας. Εκείνος που σώζει μιαν ανθρώπινη ζωή, θεωρείται πως δίνει ζωή σε όλο το γένος των ανθρώπων» (Ιερό Κοράνιο Αλ Μαέντα 5: 32).
Μου φαίνεται πως δεν θα μπορούσε να εκφρασθεί πιο περιεκτικά η ουσία του φαινομένου της παγκοσμιοποίησης, παρά μόνο με το εδάφιο (αγιέτ) από το Ιερό Κοράνιο που ανέφερα πιο πάνω. Όλος ο πλανήτης Γη στην εποχή μας μίκρυνε. Χώρες, που σε άλλες εποχές μονάχα η φαντασία των πολλών ανθρώπων μπορούσε να φέρει στο νου και τούτο συχνά μέσα από τα παραμύθια, έχουν γίνει πλέον κοντινές. Το εξωτικό, που άλλοτε προκαλούσε θαυμασμό ή φόβο, έγινε πλέον οικείο. Η Ανατολή ήρθε κι εγκαταστάθηκε στη Δύση, ενώ η Δύση άλλαξε την εικόνα της Ανατολής!
Σε άλλους καιρούς οι αλλαγές στην ιστορία γίνονταν βίαια, με οδύνη και πόνους, μετά από αιματηρές επαναστάσεις ή τρομερούς πολέμους. Σήμερα, η πιο μεγάλη και θαυμαστή αλλαγή, που εμπεριέχει αναρίθμητες ανατροπές και εκπλήξεις, άρχισε σιωπηλά και συνεχίζεται με τρόπο ειρηνικό και ήπιο, μέσω της τεχνολογίας της πληροφορικής. Η κοινωνία της πληροφορίας έχει καταλύσει τα σύνορα των κρατών, έχει καταδείξει, ακόμα και στους πιο δύσπιστους πως ένα ανθρώπινο γένος υπάρχει, όπου και αν συναντούμε των ανθρώπων τις κοινότητες κι ακόμα πιο πολύ, ότι οι άνθρωποι μέσα στο σύμπαν κι εντός της Κιβωτού που μας φιλοξενεί και λέγεται Γη, υπάρχουμε αλληλέγγυοι με όλα όσα υπάρχουν τριγύρω μας. Εξαρτιόμαστε από το περιβάλλον, αφού είμαστε κομμάτι του κι απ’ αυτό κρίνεται η επιβίωσή μας. Δεν είμαστε επικυρίαρχοι, μα έχουμε χρέος, ως νοήμονα όντα, να λειτουργούμε ως φύλακες του πλανήτη και του πλανητικού συστήματός μας, αφού η επιστήμη μας πρόσφερε τα φτερά και μπορούμε πια να πετούμε υπερβαίνοντας τον περιορισμό της γήινης βαρύτητας.

Τον Μάρτιο που ήδη έχει περάσει, ιδίως μέσα από τις τηλεοράσεις είδαμε ξανά τη βία μπροστά στα μάτια μας, προσωποποιημένη από τους Κινέζους αστυνομικούς που με την ισχύ των όπλων τους επιχειρούσαν στη Λάσα του Θιβέτ να τιθασεύσουν την οργή και τον πόνο ενός ολόκληρου λαού. Από το 1951 που η κομμουνιστική Κίνα ενσωμάτωσε βίαια το Θιβέτ στην επικράτειά της, οι Θιβετανοί ζουν υπό ξένη κατοχή και υφίστανται συνεχώς την πίεση του Πεκίνου, που θέλει πεισματικά να τους αλλοτριώσει πολιτισμικά. Ο ηγέτης των Θιβετανών, ο Δαλάι Λάμα από το 1950, όταν ήδη είχαν φανεί ξεκάθαρα οι προθέσεις του Μάο Τσε-τουνγκ για το Θιβέτ, διέφυγε στην εξορία, όπου ζει από τότε. Το Θιβέτ είναι πλέον η Αυτόνομη Περιοχή Σιζάνγκ στα όρια της κινεζικής Αυτοκρατορίας. Δεν είναι μόνο το Θιβέτ, που αντιμετωπίζει την πίεση της αλλοτρίωσης εκ μέρους του Πεκίνου. Στα βόρεια του Θιβέτ βρίσκεται το Ανατολικό Τουρκεστάν, η Αυτόνομη Περιοχή Σινζιάνγκ, η χώρα των Ουϊγούρων, ενός τουρκικού φύλου που παρέμεινε στην Κεντρική Ασία και δεν μετακινήθηκε προς τη Δύση. Οι Ουϊγούροι είναι Μουσουλμάνοι και αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα με εκείνα των Θιβετανών. Το Πεκίνο θέλει να αποδυναμώσει την ταυτότητα των Ουϊγούρων, όπως και των Θιβετανών, επιδιώκει να αλλοιώσει καταστρεπτικά το φυσικό περιβάλλον της γης του Ανατολικού Τουρκεστάν, όπως και του Θιβέτ. Το Ανατολικό Τουρκεστάν και το Θιβέτ, τεράστια σε έκταση, έχουν γίνει εδώ και δεκάδες χρόνια, ο σκουπιδότοπος των χημικών και πυρηνικών αποβλήτων της λεγόμενης Λαϊκής Κίνας.
Μάθαμε λοιπόν για όσα συμβαίνουν λίγο πιο μακριά από τη γειτονιά μας, στη Λάσα και σε άλλες επαρχίες του Θιβέτ. Μάθαμε για τους εκατόν σχεδόν νεκρούς διαδηλωτές, που σκοτώθηκαν από τα πυρά των Κινέζων αστυνομικών.
Ό, τι συμβαίνει σ’ έναν άνθρωπο αφορά ολόκληρη την ανθρωπότητα! Δεν έχουμε πια το δικαίωμα να κρύβουμε τη συνείδησή μας πίσω από το μπερντέ της αδιαφορίας και της ιδιωτικότητάς μας. Η εποχή του διαδικτύου, που δημιούργησε την παγκόσμια κοινωνία της πληροφορίας δεν μας επιτρέπει να παραμένουμε αδιάφορα άτομα, αγκυλωμένα εμπρός στα μικροπροβλήματα της μιζέριας μας.

Συνέβη και κάτι άλλο τις μέρες που πέρασαν. Κάτι που έγινε στην αυλή μας και μας προβληματίζει, μας στενοχωρεί και μας οργίζει. Ο κ. Abdürrahman Yalçinkaya, προϊστάμενος της Εισαγγελίας του Ανώτατου Δικαστηρίου στη γειτονική Τουρκία επεχείρησε να θέσει υπό ομηρία την ίδια τη Δημοκρατία στη γειτονική χώρα, να θέσει υπό απαγόρευση την πολιτική βούληση του τουρκικού Λαού. Όπως έγινε γνωστό, ο κ. Yalçinkaya προσέφυγε στο Συνταγματικό Δικαστήριο της Τουρκίας και ζήτησε με απόφασή του, να απαγορευθεί η πολιτική δραστηριότητα του κυβερνώντος κόμματος, του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AK Parti) για υπονόμευση του κοσμικού χαρακτήρα του τουρκικού πολιτικού συστήματος. Αν παρ’ ελπίδα γίνει δεκτή η προσφυγή του κ. Abdürrahman Yalçinkaya, εβδομήντα ένα στελέχη του κυβερνώντος κόμματος της Τουρκίας θα στερηθούν των πολιτικών δικαιωμάτων τους, συμπεριλαμβανομένου και του πρωθυπουργού της χώρας κ. Recep Tayyip Ertoğan. Είναι ενδεχόμενο σύμφωνα με εκτιμήσεις νομικών κύκλων, οι δυσμενείς συνέπειες για την πολιτική ζωή της Τουρκίας, σε περίπτωση που το Συνταγματικό Δικαστήριο κάνει δεκτή την προσφυγή του κ. Yalçinkaya να επεκταθούν και στον Πρόεδρο της Τουρκικής Δημοκρατίας κ. Abdüllah Gül, γεγονός που θα σημάνει έκπτωσή του από το ύπατο αξίωμα της χώρας1 …
Όπως αποκάλυψε σε συνέντευξη που παραχώρησε ο κ. Yalçinkaya στην τουρκική εφημερίδα ‘Referans’, δεν επρόκειτο να προβεί στην ενέργεια του κατά του κυβερνώντος κόμματος, αν η «μαντίλα» παρέμενε έξω από τα τουρκικά πανεπιστήμια….
Η Τούρκισσα ερευνήτρια Ayşe Kadıoğlu στο έργο της με τίτλο ‘Cumhuriyet İdaresi Demokrasi Muhakemesi’2 (έκδ. Metis, İstanbul 1999), αναφερόμενη στον εκσυγχρονισμό της τουρκικής κοινωνίας σύμφωνα με τις κεμαλικές αρχές, επισημαίνει, ότι κατά την τουρκική αντίληψη περί νεωτερικότητας «το πρότυπο του σύγχρονου ανθρώπου αναζητείται στην εγκαθίδρυση ευρωπαϊκών ενδυματολογικών συνηθειών» και συνεχίζει, καταλήγοντας στο κριτικό συμπέρασμα εξαιτίας της προηγούμενης επιλογής: «… η τουρκική δημοκρατία έδεσε το κάρο πριν από το άλογο, θέτοντας στην ημερήσια διάταξη τις εικόνες της νεωτερικότητας πριν από την ηθική της νεωτερικότητας»3.
Η πρωτοβουλία του Εισαγγελέα κ. Abdürrahman Yalçinkaya είναι αρνητικά πρωτόγνωρη για μια δημοκρατική πολιτεία δομημένη θεσμικά στις αρχές του ευρωπαϊκού πολιτικού πολιτισμού. Τα ελλείμματα δημοκρατίας στην Τουρκία είναι υπαρκτά και η κυβέρνηση Ertoğan με το πλέγμα των μεταρρυθμίσεων που επιχειρεί να υλοποιήσει προσπαθεί να τα εξαλείψει. Η ευχέρεια όμως ενός δικαστηρίου, έστω και αν είναι το Συνταγματικό Δικαστήριο του κράτους, με τα ένδεκα διορισμένα μέλη του να θέσει εκτός νόμου ένα πολιτικό κόμμα που έχει συγκεντρώσει σε εθνικές εκλογές την προτίμηση ποσοστού 47% του εκλογικού σώματος, είναι απόδειξη ότι η τουρκική Δημοκρατία, όχι ως κράτος, αλλά ως δημοκρατικό πολίτευμα είναι ανίσχυρη. Ότι η λαϊκή κυριαρχία στη γειτονική χώρα είναι έννοια χωρίς βάθος, που ανά πάσα στιγμή μπορεί να τεθεί στο περιθώριο, ακόμα και με τις ψήφους κοινών θνητών, που ξεπερνούν κατά μία μονάδα τα δάχτυλα των χεριών μας.

Η Τουρκία είναι στην αυλή μας. Μοιραζόμαστε το νότιο άκρο της Βαλκανικής, το Αιγαίο είναι η θάλασσά μας, που μας ενώνει. Έλληνες και Τούρκοι, έχουμε περισσότερα κοινά στοιχεία που μας φέρνουν κοντά τον έναν στον άλλο, ενώ τα πιο πολλά, από εκείνα που μας απομακρύνουν οφείλονται στην άγνοια, στην προκατάληψη και στους ανέντιμους πολιτικούς των δύο χωρών, που κατά περιόδους κρίνουν ότι τους συμφέρει να υπάρχει κρίση και οξύτητα στις σχέσεις Ελλάδος και Τουρκίας. Ακόμα και η λαϊκή ευσέβεια, ανάμεσα στους Μουσουλμάνους και στους Ορθοδόξους του τόπου μας (Ελλάδος και Τουρκίας), έχει πάρα πολλά κοινά γνωρίσματα, που δυστυχώς οι σύγχρονοι παπάδες και μητροπολίτες τα αγνοούν, όπως βέβαια και οι περισσότεροι ιμάμηδες και βαΐζηδες.
Για τους λόγους που αναφέραμε πιο πάνω νοιαζόμαστε για όσα συμβαίνουν μια σταλιά απόσταση έξω από το σπίτι μας. Χαιρόμαστε με τη χαρά του γείτονα, του δικού μας ανθρώπου, κλαίμε με το δικό του κλάμα και ο καημός του είναι και δικός μας.
Στα πλαίσια της ιστορικής συγκυρίας της εποχής της εθνογένεσης του σύγχρονου τουρκικού έθνους, με τις τολμηρές πρωτοβουλίες του Κεμάλ Ατατούρκ, μπορούμε να κατανοήσουμε πως εκείνη την εποχή καθιερώθηκε εξαναγκαστικά στην Τουρκία μια πολιτική θρησκεία, ο Κεμαλισμός, στην πιο χαρακτηριστική μορφή της, ως κοσμικός τουρκικός εθνικισμός και το Ισλάμ, η πίστη της συντριπτικής πλειοψηφίας των ποικίλων φυλών της Τουρκίας τοποθετήθηκε στο περιθώριο και θεωρήθηκε ως απαξία για τους σύγχρονους Τούρκους. Σε όλες τις δημοκρατικές χώρες η κατοχύρωση της ελευθερίας της θρησκευτικής πίστης και της συνείδησης αποτελεί κομβικό στοιχείο εκπλήρωσης ενός συστήματος διασφάλισης των δικαιωμάτων του ανθρώπου, στα πλαίσια ενός εξελικτικού πολιτικού εκσυγχρονισμού, που διακρίνει σαφώς την προσωπική από τη δημόσια σφαίρα της ζωής μας. Όσα αφορούν την πίστη και τη συνείδησή μας ανήκουν στον πυρήνα της προσωπικής ζωής μας. Στην Τουρκία, ο κεμαλικός εκσυγχρονισμός έθεσε άλλες προτεραιότητες. Κατάργησε τη διαφορά ανάμεσα στην προσωπική και στη δημόσια σφαίρα της ανθρώπινης ζωής και έκρινε ως προϋπόθεση επιτυχίας του επιδιωκόμενου εκσυγχρονισμού της Τουρκίας, να μειωθεί η σημασία της θρησκείας. Έτσι στα πλαίσια των θεσμών της σύγχρονης κεμαλικής Τουρκίας και στην άρνηση διάκρισης μεταξύ του προσωπικού και του δημόσιου, επιλέχτηκε, όχι η περιφρούρηση της ελευθερίας της θρησκευτικής πίστης και συνείδησης, αλλά ο περιορισμός έκφρασης αυτής της ελευθερίας.
Η μαντίλα, ως ενδυματολογική επιλογή των γυναικών και το μουστάκι ως επιλογή των ανδρών, απέκτησαν στην Τουρκία σημειολογικά φαντασιακές διαστάσεις και θεωρήθηκαν δείγματα αμφισβήτησης του κοσμικού χαρακτήρα της Τουρκικής Δημοκρατίας. Η άρνηση των Πανεπιστημίων να δεχθούν φοιτήτριες με μαντίλες, δεν αναγνώσθηκε ως απαράδεκτος αποκλεισμός σημαντικής ομάδας του τουρκικού πληθυσμού (των νεαρών γυναικών), στην ακώλυτη πρόσβαση στη μόρφωση. Ούτε κρίθηκε ως παραβίαση θεμελιώδους δικαιώματος του ανθρώπου, του δικαιώματος στην εκπαίδευση. Απεναντίας η αναγνώριση του αυτονόητου δικαιώματος των Τουρκισσών φοιτητριών να φορούν ανεμπόδιστα μαντίλα θεωρήθηκε από τον Εισαγγελέα κ. Abdürrahman Yalçinkaya, ως δραστική (;) αμφισβήτηση του κοσμικού χαρακτήρα του τουρκικού κράτους. Επόμενο ήταν, το κόμμα που εισηγήθηκε να ψηφισθεί ο νόμος που κατέστησε νόμιμη τη μαντίλα στα Πανεπιστήμια, να θεωρηθεί ότι υποσκάπτει την κοσμικότητα, ως βασικού και χαρακτηριστικού στοιχείου του τουρκικού κράτους.
Αυτή η δυσάρεστη διακινδύνευση της δημοκρατικής ομαλότητας στην Τουρκία μας προκαλεί ανησυχία και μας προβληματίζει. Η οικονομία της γειτονικής χώρας, μετά την πρωτοβουλία του εισαγγελέα και την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου ν’ ασχοληθεί με την υπόθεση, φαίνεται πως μάλλον θα περάσει κρίση, με επακόλουθα σε βάρος του βιοτικού επιπέδου της πλειοψηφίας του τουρκικού λαού. Στη γειτονική χώρα, όποτε επιβάλλονται οι δυνάμεις του «πολιτικού υπογείου», όλο και περισσότερο κινδυνεύουμε οι δυο λαοί να περάσουμε μια οξεία φάση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Εδώ θα μπορούσαμε να παραφράσουμε τον στίχο του Ναζίμ Χικμέτ∙ «αν η μισή μου καρδιά χτυπά στην Ελλάδα, η άλλη μισή αγωνιά στην Τουρκία και οργίζεται…».

ΚΑΙ ΟΙ ΚΡΙΝΟΝΤΕΣ ΚΡΙΝΟΝΤΑΙ

Αζινλίκτσα
Τεύχος:35
Φεβρουάριος 08

ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΟΥΔΟΣ

Ο Πλάτων, αποκαλούμενους από τους Μουσουλμάνους χαζρέτι Εφλατούν, στους Νόμους του έχει γράψει ότι, «…η Δίκη ονομάζεται κόρη της Αιδούς, και ορθά έτσι προσφωνείται ».[1] Η λέξη δίκη σημαίνει την όλη διαδικασία ανεύρεσης της αλήθειας και απονομής δικαιοσύνης, ενώ η λέξη αιδώς σημαίνει σεβασμός και κοσμιότητα προς τους άλλους.
Παρατηρείται δυστυχώς, όχι ως φαινόμενο μεμονωμένο, δικαστές που δικάζουν στα Μονομελή Πρωτοδικεία Ροδόπης και Ξάνθης υποθέσεις επικύρωσης αποφάσεων του Μουφτή να απορρίπτουν τις σχετικές αιτήσεις, όταν πρόκειται για τη λύση θρησκευτικού γάμου μεταξύ Μουσουλμάνων, με αιτιολογία την υπέρβαση της τοπικής ή υλικής δικαιοδοσίας εκ μέρους του Μουφτή.
Η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου της 24.12.1990, που κυρώθηκε με το νόμο 1920/1991, στο άρθρο 5, παράγραφος 2 προβλέπει ότι ο Μουφτής ασκεί δικαιοδοσία μεταξύ Μουσουλμάνων Ελλήνων πολιτών της περιφέρειάς του, ανάμεσα στις άλλες και σε υποθέσεις διαζυγίων, εφόσον ο γάμος είχε γίνει σύμφωνα με τον Ιερό Μουσουλμανικό Νόμο (Σαρία). Οι περιπτώσεις που αποφάσεις του Μουφτή για λύση γάμων απορρίφθηκαν από τα τακτικά δικαστήρια είναι δύο ειδών. Στη μια περίπτωση, όπως συνέβη σχετικά πρόσφατα στο Πρωτοδικείο Ροδόπης, ο ένας από τους συζύγους δεν κατοικούσε στην περιφέρεια του Μουφτή Κομοτηνής, και στην άλλη, όταν ο ένας από τους συζύγους δεν έχει ελληνική υπηκοότητα.
Οι νόμοι πάντοτε επιδέχονται ποικίλες ερμηνείες, έτσι ώστε η εφαρμογή τους τελικά να εξυπηρετεί τις ανάγκες των ανθρώπων, που θεσπίσθηκαν αυτοί να εξυπηρετούν. Στη Νομική Επιστήμη, οι φοιτητές μαθαίνουν σχεδόν από την αρχή των σπουδών τους για τη «γραμματική» ερμηνεία του νόμου, για τη «συσταλτική» ερμηνεία και για την «διασταλτική» ερμηνεία. Ακόμα μαθαίνουν, πως ένας νόμος που είναι αντίθετος στο Σύνταγμα είναι ανεφάρμοστος, πως το κοινοτικό δίκαιο υπερισχύει του εσωτερικού δικαίου της χώρας μας, ενώ τέλος εμπρός σε νομοθετήματα αυξημένης ισχύος σύμφωνα με το Σύνταγμα, όπως είναι νομοθετήματα του Ο.Η.Ε. ή του Συμβουλίου της Ευρώπης ή διατάξεις Διεθνών Συμβάσεων και Συνθηκών που κυρώθηκαν από το ελληνικό κράτος, υποχωρεί η εφαρμογή των νόμων καθαρά ελληνικής προέλευσης. Όλοι οι Νομικοί, ακόμα από φοιτητές, μαθαίνουν ότι ο νομοθέτης μπορεί να παρέλειψε να ρυθμίσει μια σχέση ή κατάσταση του ιδιωτικού ή του δημόσιου βίου, οπότε γίνεται λόγος για «κενό δικαίου» και για την ανάγκη προσφυγής στην αναλογική εφαρμογή υπαρχόντων νόμων, προκειμένου να λυθεί όσο το δυνατό πιο ικανοποιητικά το πρόβλημα που έχει ανακύψει από την διαπίστωση του κενού δικαίου.
Όσα ανέφερα προηγουμένως σχετικά με τις ερμηνευτικές μεθόδους, αποτελούν ουσιώδες στοιχείο της Νομικής Επιστήμης και τούτο πέραν των άλλων οφείλεται στο απλό γεγονός, ότι διάφορα νομοθετήματα του κράτους, ως κατασκευές ανθρώπων εμφανίζουν ελλείψεις, κενά, ακόμα και λογικές ανακολουθίες στη διατύπωση του κειμένου τους και επομένως προβλήματα στην εφαρμογή τους.
Τα δικαστήρια υπάρχουν για να ερμηνεύουν τους νόμους, ανάλογα με τις περιπτώσεις των υποθέσεων που καλούνται να κρίνουν, έτσι ώστε η εφαρμογή του νόμου που θα προκύψει από το κείμενο της απόφασης του δικαστή, από τη μια μεριά πρέπει να εξυπηρετεί τους πολίτες που προσέφυγαν στο δικαστήριο και από την άλλη, κυρίως, να ικανοποιεί το λεγόμενο κοινό περί δικαίου αίσθημα της κοινωνίας. Για να μη θεωρηθεί ότι θέλουμε να προβάλλουμε μια εικόνα πραγμάτων που είναι ανύπαρκτη, πρέπει να επισημανθεί ότι η δικαστική κρίση από τα πράγματα είναι υποκειμενική, αφού αποτελεί εκδήλωση μιας ανθρώπινης πνευματικής διεργασίας. Τούτο σημαίνει ότι η δικαστική κρίση επηρεάζεται από την ατέλεια της γνώσης του ανθρώπου και από την αδυναμία απόλυτου ελέγχου της προσωπικής νοοτροπίας, όσον αφορά την επίτευξη του δέοντος.
Η συνείδηση του δικαίου και του άδικου, δεν είναι προνόμιο όσων σπούδασαν τη Νομική Επιστήμη και όσων ασχολούνται μ’ ένα νομικό επάγγελμα που έχει σχέση με την απονομή της δικαιοσύνης, όπως είναι οι δικαστές, οι δικηγόροι, οι ειρηνοδίκες, οι πταισματοδίκες και οι εισαγγελείς. Όλοι οι άνθρωποι διαθέτουν συνείδηση για το τί είναι δίκαιο και τί όχι ή αλλιώς διαθέτουν το κοινό περί δικαίου αίσθημα. Και μάλιστα απλοί άνθρωποι με εκλεπτυσμένο ήθος έχουν βαθύτατη ευαισθησία όσον αφορά την εκζήτηση του δικαίου.

Κατά τη γνώμη μου, η άρνηση επικύρωσης από το Μονομελές Πρωτοδικείο αποφάσεων του Μουφτή, που λύουν θρησκευτικούς γάμους μεταξύ Μουσουλμάνων, με την αιτιολογία, είτε ότι ο ένας από τους διαζευχθέντες δεν είναι κάτοικος της περιφέρειας του Μουφτή, είτε ότι ο ένας από τους δύο δεν είναι Έλληνας υπήκοος, δεν είναι ορθή. Κι ακόμα περισσότερο οδηγεί στο αδιέξοδο της αρνησιδικίας, δηλαδή της μη απονομής δικαιοσύνης από το δικαστήριο. Ο περιορισμός του τακτικού δικαστή στη γραμματική ερμηνεία του νόμου, (άρθρο 5 παράγρ. 2 παραπάνω ΠΝΠ), από τη μια μεριά δεν ικανοποιεί το κοινό περί δικαίου αίσθημα και από την άλλη προκαλεί προβλήματα στους πολίτες, οι οποίοι προσφεύγοντας στο δικαστήριο, όπως έχουν δικαίωμα να πράξουν, έρχονται πρόσωπο με πρόσωπο με το φαινόμενο της αρνησιδικίας….

Η διάταξη του άρθρου 1 παράγραφος 3 του Συντάγματος είναι θεμελιώδης και χαρακτηρίζει τη φύση του πολιτεύματος της χώρας. Προβλέπει και διακηρύσσει ότι «όλες οι εξουσίες πηγάζουν από το Λαό, υπάρχουν υπέρ αυτού…». Η Δικαιοσύνη αποτελεί μια από τις τρεις διακεκριμένες λειτουργίες της Δημοκρατίας μας, οι άλλες είναι η νομοθετική, που ασκείται από τη Βουλή και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και η εκτελεστική που ασκείται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και την Κυβέρνηση. Μολονότι τα δικαστήρια που ασκούν τη δικαστική λειτουργία του κράτους συγκροτούνται από δικαστές, οι οποίοι διορίζονται κατόπιν εξετάσεων και φοίτησης στην Εθνική Σχολή Δικαστών, η δικαστική λειτουργία πηγάζει επίσης από το Λαό. Ο τρόπος επιλογής των δικαστών του κράτους δεν ακυρώνει τη διακήρυξη του άρθρου 1 του Συντάγματος, καθόσον για την επιλογή των δικαστών δεν υπάρχουν εκ των προτέρων αποκλεισμοί και περιορισμοί, αλλά όλοι οι Έλληνες πολίτες, εφόσον πληρούν τις νόμιμες προϋποθέσεις, μπορούν να γίνουν δικαστές. Και όπως όλες οι εξουσίες ή λειτουργίες, πιο σωστά, της πολιτείας, έτσι και η δικαστική υπάρχει υπέρ του Λαού. Η μόνη διαφορά που υπάρχει και διακρίνει τη δικαστική λειτουργία από τις δύο άλλες λειτουργίες του κράτους, είναι ότι η δικαστική λειτουργία δεν ελέγχεται με βάση τη δημοκρατική αρχή, αφού οι δικαστές διορίζονται και είναι ισόβιοι δημόσιοι λειτουργοί και δεν υπόκεινται στη δοκιμασία της εκλογής τους από το λαό.

Η διάταξη της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου της 24.12.1990 που ρυθμίζει τη δικαιοδοσία του Μουφτή ως οργάνου απονομής δικαιοσύνης μεταξύ των μελών της ελληνικής θρησκευτικής κοινότητας των Μουσουλμάνων της Θράκης, πράγματι εμφανίζει κενά, διότι δεν προέβλεψε ορισμένες καταστάσεις, που ανέκαθεν υπήρχαν και ήδη προκύπτουν. Ο Μουφτής, σύμφωνα με το γράμμα του νόμου καθιερώνεται ως δικαστής του Ιερού Μουσουλμανικού Νόμου και επιλαμβάνεται επί διαζυγίων μεταξύ Μουσουλμάνων ελληνικής υπηκοότητας στην περιφέρειά του και μόνο. Θεωρώ πως η διατύπωση της σχετικής διάταξης δεν εκφράζει την πραγματική βούληση του ιστορικού νομοθέτη. Γιατί σε ένα κράτος δικαίου είναι αδιανόητο ο νομοθέτης να θέτει σε ισχύ νόμους, που η εφαρμογή τους θα δημιουργεί άλυτα προβλήματα στους πολίτες και θα οδηγεί τα δικαστήρια στην αποχή από την απονομή δικαίου.
Ο Μουφτής είναι ανώτερος δημόσιος υπάλληλος του ελληνικού κράτους και η Μουφτεία είναι δημόσια υπηρεσία. Και οι δύο θεσμοί υπάρχουν για να εξυπηρετούν Έλληνες πολίτες κατ’ αρχήν. Ο Μουφτής είναι θρησκευτικός ηγέτης συγκεκριμένης χωρικά οριοθετημένης μουσουλμανικής κοινότητας. Μεταξύ των αρμοδιοτήτων του είναι η έκδοση αδειών για την τέλεση θρησκευτικών γάμων από Μουσουλμάνους. Το πρώτιστα σημαντικό στο θεσμό του Μουφτή, δεν είναι ότι η ελληνική νομοθεσία του δίδει βαθμό ανώτερου δημοσίου υπαλλήλου στην ιεραρχία της δημόσιας διοίκησης, αλλά το κύρος που διαθέτει στο σουννιτικό Ισλάμ και πέραν των συνόρων της ελληνικής επικράτειας. Συγχρόνως όμως ο Μουφτής στην Ελλάδα, όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, είναι δικαστής κατά το σύστημα του δικαίου Σαρία.
Σήμερα πλέον στην Ελλάδα ζουν Μουσουλμάνοι σχεδόν σε όλα τα διαμερίσματα της χώρας. Αρκετοί απ’ αυτούς κατάγονται από την Θράκη, αλλά μετακινήθηκαν σε άλλες περιοχές αναζητώντας καλύτερες συνθήκες ζωής. Ιδίως στην Αττική, υπάρχουν πολλοί Μουσουλμάνοι, που είναι νόμιμα εγκατεστημένοι ως οικονομικοί μετανάστες, ορισμένοι από τους οποίους έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα, ενώ άλλοι απέκτησαν την ελληνική υπηκοότητα μετά από πολιτογράφηση. Εκτός από τους Μουσουλμάνους που κατοικούν μόνιμα στα Δωδεκάνησα και διέπονται από ιδιαίτερο νομικό καθεστώς, ως προς όλους τους Μουσουλμάνους που ζουν στην υπόλοιπη Ελλάδα ισχύουν όσα εφαρμόζονται στη Θράκη (βλ. ΑΠ [Γ’ Τμ] 1723/ 1980 ΕΕΝ 48. 725). Δηλαδή εάν ο γάμος δύο Μουσουλμάνων τελέσθηκε κατά τον τύπο της θρησκείας τους και κατοικούν στην Ελευσίνα, η λύση του γάμου υπάγεται στην αρμοδιότητα του Μουφτή. Αν δύο πιστοί Μουσουλμάνοι που ζουν στην Καλαμάτα θέλουν να τελέσουν γάμο σύμφωνα με τη Σαρία, πρέπει να προσφύγουν σ’ ένα Μουφτή της Θράκης, γιατί άλλωστε Μουφτείες στην Ελλάδα υπάρχουν τρεις μόνο, της Κομοτηνής, της Ξάνθης και του Διδυμοτείχου.
Όσα αναφέρονται πιο πάνω δεν είναι παράδοξα. Κάθε Έλληνας πολίτης, ανεξαρτήτως του τόπου κατοικίας του μπορεί να επιλέξει να τελέσει πολιτικό ή θρησκευτικό γάμο, κατά το ορθόδοξο, καθολικό ή ευαγγελικό δόγμα σε όποια πόλη της χώρας επιθυμεί. Δύο Ισραηλίτες Έλληνες πολίτες, κάτοικοι Πτολεμαΐδας μπορούν να τελέσουν το γάμο τους στη Συναγωγή της Θεσσαλονίκης, χωρίς πρόβλημα ή να καλέσουν στον τόπο τους τον Ραβίνο της Λάρισας και να γίνει η τελετή στο σπίτι τους. Κάθε αλλοδαπός που βρίσκεται στην Ελλάδα νόμιμα, μπορεί να τελέσει γάμο, πολιτικό ή θρησκευτικό, σύμφωνα με τον τύπο οποιουδήποτε θρησκεύματος. Όλα τα προηγούμενα θεωρούνται ίσως αυτονόητα, γιατί όλοι οι πολίτες ενός σύγχρονου κράτους δεν μπορεί παρά να απολαμβάνουν με τον ίδιο τρόπο το δικαίωμα τέλεσης γάμου. Για να ολοκληρώσουμε την παράθεση των απόψεών μας είναι ανάγκη να αναφέρουμε ότι το δικαίωμα τέλεσης γάμου είναι κατοχυρωμένο τόσο από το Σύνταγμα (άρθρο 21 παράγρ. 1), όσο και από νομοθετήματα αυξημένης ισχύος που έχουν ενσωματωθεί στο ελληνικό δίκαιο, όπως ο Χάρτης θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (άρθρο 9), Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (άρθρο 12), Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα (άρθρο 23 παράγρ. 2).
Παρόλα όσα αναφέραμε προηγουμένως, λόγω της ατέλειας ως προς τη διατύπωσή της, της διάταξης του άρθρου 5 παράγρ. 2 της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου της 24.12.1990, εκδόθηκε από το Υπουργείο Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης το υπ’ αριθμόν πρωτοκόλλου Φ.97920/20138/31.10.2003 έγγραφο, που στάλθηκε μεταξύ των άλλων σε Ληξιαρχεία του κράτους και σύμφωνα με το οποίο απαγορευόταν η καταχώρηση θρησκευτικών μουσουλμανικών γάμων, που είχαν τελεσθεί μετά από άδεια του Μουφτή, εάν είχαν τελεσθεί μεταξύ Μουσουλμάνου και μη Μουσουλμάνας (κάτι που επιτρέπεται στο Ισλάμ, όσο αντίστοιχα επιτρέπεται η τέλεση γάμου κατά τον τύπο της Καθολικής Εκκλησίας μεταξύ Χριστιανού Καθολικού και ετερόθρησκου), μεταξύ Έλληνα πολίτη και αλλοδαπού, μεταξύ Μουσουλμάνων που κατοικούν εκτός Θράκης. Οι προηγούμενη πράξη της Διοικήσεως προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις διότι παραβίαζε κατοχυρωμένα αστικά και ανθρώπινα δικαιώματα, εισήγαγε διακρίσεις σε βάρος Ελλήνων πολιτών και προκάλεσε την έντονη κριτική της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, με σχετικό δελτίο τύπου που είχε εκδώσει στις 24.01.2004, με συνέπεια να διαταχθεί η αναστολή εφαρμογής του παραπάνω εγγράφου.
Όπως είναι κατοχυρωμένο νομικά το δικαίωμα τέλεσης γάμου, έτσι στα πλαίσια εφαρμογής της διάταξης του άρθρου 5 παράγρ. 1 του Συντάγματος, που παρέχει προστασία στην ανάπτυξη της προσωπικότητας, πρέπει να θεωρηθεί ότι κατοχυρώνεται και το δικαίωμα λύσης ενός γάμου. Κατά την ελληνικό δίκαιο αναγνωρίζονται ως ίσου κύρους, τόσον ο πολιτικός γάμος, όσο και ο θρησκευτικός γάμος, σύμφωνα με τον τύπο κάθε αναγνωρισμένης θρησκείας (άρθρο 13 παρ. 1 εδ. α΄ του Συντάγματος). Επιπρόσθετα, η συνταγματική διάταξη του άρθρου 13 παρα΄γρ. 1 εδ. β΄ προβλέπει ότι «η απόλαυση των ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων δεν εξαρτάται από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις καθενός». Τούτο σημαίνει χωρίς αμφιβολία, ότι το δικαίωμα ενός Μουσουλμάνου να λύσει τον θρησκευτικό γάμο που τέλεσε κατά τον τύπο της θρησκείας του, δεν είναι ανεκτό να παρεμποδίζεται με οποιοδήποτε τρόπο, ακόμα και κυρίως αν αυτή η παρεμπόδιση προκύπτει από την έκδοση μιας δικαστικής απόφασης.
Ένας σπουδαίος Έλληνας δικαστής, που ανήλθε όλες τις βαθμίδες της ιεραρχίας του δικαστικού σώματος, σ’ ένα βιβλίο του κατέθεσε τις εξής σκέψεις: «Εμείς οι δικαστές δεν έχουμε πολύ καλές σχέσεις με το Σύνταγμα, ως κείμενο καθημερινής πρακτικής…. Οι τυποποιημένες αιτιολογίες και οι ευφυείς αποσιωπήσεις καλύπτουν την τυπική προσήλωση στις συνταγματικές διατάξεις» (Γ. Ρήγος∙ Ελευθερία και Γλώσσα, εκδόσεις Γκοβόστης 1995 σ. 48).

Ο τακτικός δικαστής του Μονομελούς Πρωτοδικείου λ.χ. της Ροδόπης, που καλείται να επικυρώσει μια απόφαση του Μουφτή Κομοτηνής με την οποία λύεται θρησκευτικός γάμος μεταξύ Μουσουλμάνων, ο ένας από τους οποίους είτε είναι αλλοδαπός, είτε δεν είναι κάτοικος του Νομού Ροδόπης, αντιλαμβανόμενος την ελλιπή διατύπωση της διάταξης του άρθρου 5 παρ. 2 της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου, που καθορίζει τη δικαιοδοσία του Μουφτή επί διαζυγίων, οφείλει κατά τη γνώμη μου να προσφύγει σε διατάξεις περί διαζυγίου του κοινού δικαίου και να τις εφαρμόσει αναλογικά. Η προσήλωση στο γράμμα του νόμου στην προκειμένη περίπτωση, όπως αναφέραμε οδηγεί σε αρνησιδικία. Σε περίπτωση λύσης μουσουλμανικού γάμου μεταξύ ενός Έλληνα πολίτη και ενός αλλοδαπού τη λύση προσφέρει η αναλογική εφαρμογή του άρθρου 612 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, σύμφωνα με την οποία τα ελληνικά δικαστήρια έχουν δικαιοδοσία να δικάσουν υπόθεση διαζυγίου, όταν ο ένας από τους συζύγους είναι Έλληνας, ακόμα και αν ενώ κατά την τέλεση του γάμου είχε την ελληνική υπηκοότητα, την απέβαλλε στη συνέχεια εξαιτίας του γάμου αυτού. Όσον αφορά τη λύση θρησκευτικού γάμου μεταξύ Ελλήνων Μουσουλμάνων, που δεν είναι κάτοικοι Θράκης, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη, όπως αναφέραμε, ότι γίνεται δεκτό πως ο Ιερός Μουσουλμανικός Νόμος καλύπτει υποθέσεις γάμου και διαζυγίου Μουσουλμάνων που κατοικούν οπουδήποτε στην ελληνική επικράτεια, με εξαίρεση τα Δωδεκάνησα, και το γεγονός ότι η ελληνική νομοθεσία έχει προβλέψει τη λειτουργία ιεροδικείων μόνο στην Κομοτηνή, στην Ξάνθη και στο Διδυμότειχο. Το άρθρο 39 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας ρυθμίζει την τοπική αρμοδιότητα των τακτικών δικαστηρίων επί γαμικών διαφορών και προσφέρει αναλογική λύση στην περίπτωση που ο ένας από τους συζύγους των οποίων ο γάμος έχει λυθεί με απόφαση του Μουφτή, κατοικεί στην περιφέρεια του οικείου Μουφτή και ο άλλος όχι. Τέλος, είναι ιδιαίτερα χρήσιμη η διάταξη του άρθρου 16 του Αστικού Κώδικα, σύμφωνα με την οποία, το διαζύγιο ρυθμίζεται από το δίκαιο που διέπει τις προσωπικές σχέσεις των συζύγων κατά την έναρξη της διαδικασίας του διαζυγίου, όσον αφορά την επιδίωξη λύσης του γάμου Μουσουλμάνων αλλοδαπών, που είναι νόμιμα νόμιμα εγκατεστημένοι στην Ελλάδα, ενόψει του χαρακτήρα του θεσμού του Μουφτή ως ιεροδίκη, σύμφωνα με τα θέσμια της οικουμενικής θρησκείας του Ισλάμ.

Θα ήθελα να κλείσω τούτο το άρθρο με την παράθεση της εξής πληροφορίας. Στην έννομη τάξη που ισχύει στη Βρετανία, η δικαιοταξία της Σαρία δεν έχει ενσωματωθεί στο βρετανικό κοινοδίκαιο. Παρόλα αυτά, οι τακτικοί δικαστές αυτής της χώρας, όταν καλούνται να δικάσουν διαζύγια μεταξύ Μουσουλμάνων, που ο γάμος τους τελέσθηκε σύμφωνα με τους όρους του Ιερού Μουσουλμανικού Νόμου, λαμβάνουν υπόψη τους τις ρυθμίσεις σχετικά με το γάμο και το διαζύγιο της Σαρία και εκδίδουν αποφάσεις περί διαζυγίου που δεν αγνοεί τούτο το γεγονός.

[1] Πλάτωνος Νόμοι (943e 1-2): ‘παρθένος γαρ Αιδούς Δίκη λέγεταί τε και όντως είρηται’ (‘γιατί η Δίκη ονομάζεται κόρη της Αιδούς, και ορθά έτσι προσφωνείται’).